Konin


Konin – miasto na prawach powiatu w środkowej Polsce, położone w Dolinie Konińskiej nad rzeką Wartą, we wschodniej części województwa wielkopolskiego. Siedziba powiatu konińskiego. W latach 1975–1998 stolica województwa konińskiego. Według danych GUS z lipca 2010, w mieście zameldowanych jest 79&nbsp;359 mieszkańców<ref name="GUS 2010"></ref>.

Konin jest największym ośrodkiem przemysłowym Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego. Obecność złóż węgla brunatnego w pobliżu miasta zadecydowała o powstaniu Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin, który dostarcza ok. 8,5% wytwarzanej w Polsce energii elektrycznej<ref name="elektrownia"></ref>. 3 spośród 4 elektrowni należących do Zespołu położone są na obszarze Konina. W mieście znajduje się również jedyna w Polsce huta aluminium, która wykorzystuje znaczną część energii elektrycznej produkowanej przez konińskie elektrownie, z uwagi na energochłonność hutnictwa aluminium.

W Koninie znajduje się port rzeczny łączący miasto z Morzem Bałtyckim.

Historia

Początki miasta

Pierwsza wzmianka o mieście Koninie (wójcie Gosławie z Konina) pochodzi z 1293 r. Konin był początkowo osadą na wyspie wśród rozlewisk Warty strzegącą brodu a następnie mostu (pierwsza wzmianka z 1328 r.) na szlaku między Kaliszem a Kruszwicą. Miasto zostało zniszczone przez Krzyżaków w 1331 r., następnie odbudowane na polecenie Kazimierza Wielkiego w latach 1333-1370. Wtedy to zostało otoczone murem i stało się siedzibą powiatu sądowego (starosta rezydował w obecnie już nie istniejącym zamku). Miasto dobrze rozwijało się w XV i XVI w.

W XVII w. nadeszło pasmo klęsk: epidemia (1628-1631), seria pożarów oraz okupacja i złupienie miasta przez Szwedów (1655).

Do 1793 Konin leżał w województwie kaliskim, w wyniku II rozbioru Polski znalazł się na obszarze zaboru pruskiego, od 1795 w departamencie kaliskim Prus Południowych, a po 1807 w departamencie kaliskim Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim Konin znalazł się w województwie kaliskim Królestwa Polskiego, a po 1837 w guberni kaliskiej. W latach 20. XIX wieku powstało wiele nowych budynków. Ostatecznie rozebrane zostały resztki zamku, a w jego miejscu powstała dzielnica żydowska. W czasie powstania styczniowego w 1863 w okolicy miało miejsce kilka potyczek i bitew; po powstaniu miasto zostało objęte represjami władz rosyjskich.

W okresie popowstaniowym miasto rozwija się pomyślnie. Powstaje fabryka maszyn rolniczych i inne, drobne zakłady. Już w 1905 uruchomiona została centrala telefoniczna. Zabudowa sięgała poza średniowieczne granice. Rozrastają się przedmieścia: Kaliskie, Kolskie i Słupeckie. Trwał proces brukowania ulic, a od 1916 (wybudowanie elektrowni miejskiej) elektryfikacji miasta.

Czasy współczesne

11 listopada 1918 miała miejsce strzelanina na Placu Wolności w Koninie. W tym dniu budynek szkoły handlowej, znajdującej się w kamienicy Zemełki, został przejęty przez POW. Wiadomość ta zgromadziła tłum uczniów przed budynkiem. W tym czasie żołnierze POW udali się do gmachu starostwa z prośbą o wydanie broni. Jeden z niemieckich urzędników zadzwonił do koszar z prośbą o interwencję. Przybyli żołnierze, zastawszy tłum na placu otworzyli w jego kierunku ogień. W wyniku salwy zginęło 5 osób, a dwie następne zmarły w szpitalu. Pogrzeb ofiar przerodził się w dużą manifestację uczuć patriotycznych. W 1984 na kamienicy osłonięto tablicę ku czci ofiar<ref>Piotr Maluśkiewicz, "Ziemia Konińska", Wyd. Apeks 1997</ref>.

Po odzyskaniu niepodległości Konin był kilkunastotysięcznym miastem powiatowym położonym na uboczu uczęszczanych szlaków komunikacyjnych. Ożywienie gospodarcze przyniosła budowa linii kolejowej Poznań–Kutno oraz kanału Warta–Gopło (lata 20.).

W czasie II wojny światowej Konin był siedzibą niemieckich władz powiatowych i należał do ziem włączonych do terenów III Rzeszy (jako część Kraju Warty). W czasie okupacji Niemcy dokonali w okolicznych lasach eksterminacji ludności żydowskiej, która w 1939 r. stanowiła ok. 21% ogółu mieszkańców miasta.

Po wojnie miasto bardzo się rozwinęło pod względem liczby ludności i obszaru – miało to związek z odkryciem w okolicy złóż węgla brunatnego i powstaniem kopalń, elektrowni oraz huty aluminium, jak również szeregu zakładów pomocniczych (takich jak np. Fabryka Urządzeń Górnictwa Odkrywkowego).

Konin był stolicą województwa konińskiego w latach 1975-1998. Od 1 stycznia 1999 r. jest siedzibą powiatu grodzkiego.

Demografia

<timeline>
ImageSize = width:630 height:330
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:85000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
PlotData=
</timeline>

Największą populację Konin odnotował w 2000 r. – wg danych GUS 83&nbsp;517 mieszkańców<ref>GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 2000</ref>.

Zabytki

Starówka

(część Konina położona na lewym brzegu Warty)
{align="right" style="clear: both"













}
W skarbcu kościelnym znajduje się kielich z 1536 r., wykonany przez konińskiego mistrza złotnika – Bartłomieja. W pobliżu znajdują się dzwonnica z 1878 r. oraz słup koniński (patrz wyżej).

Gosławice

Morzysław

Centrum

Wspólnoty religijne

W Koninie funkcjonuje 10 kościołów rzymskokatolickich, 5 protestanckich oraz dwie Sale Królestwa Świadków Jehowy<ref>Sala Królestwa Świadków Jehowy: ul.Parowa 2 b oraz ul.Torowa 2 e</ref>. Do 1924 roku na północnym skrawku Placu Wolności stała pułkowa cerkiew prawosławna wybudowana ok. 1890 r., rozebrana w latach 20. XX w.

Kościoły rzymskokatolickie

Kościoły protestanckie

Inne

Buddyzm

Cmentarze

Najstarszym konińskim cmentarzem jest cmentarz parafii pw. św. Bartłomieja przy ulicy Kolskiej. Znajdują się tam groby z początku XIX wieku: katolickie, protestanckie i prawosławne. Tu mieści się też grobowiec konińskiej powieściopisarki Zofii Urbanowskiej.

Turystyka

Nad brzegami istnieje rozwinięta sieć wypożyczalni sprzętu wodnego, restauracji, hoteli i domków letniskowych. Istnieją szlaki w rejonie Złotej Góry i lasów Puszczy Bieniszewskiej. Nadwarciański Park Krajobrazowy jest miejscem licznie odwiedzanym przez ptactwo w czasie wiosennych i jesiennych migracji. Konińska Starówka posiada liczne zabytki.


Corocznie, w czerwcu, odbywa się Międzynarodowy Dziecięcy Festiwal Piosenki i Tańca, w którym uczestniczą wykonawcy z Europy oraz miast partnerskich.

Rekreacja

Kluby sportowe

Obiekty sportowe

Odpoczynek

Kultura

Biblioteki

Galerie

Ośrodki kultury

Chóry

Orkiestry

Kina

Muzea

Cykliczne imprezy artystyczno-kulturalne

Edukacja

Przedszkola:
Przedszkola Niepubliczne:
Szkoły Podstawowe:
Gimnazja:
Szkoły średnie:
Szkoły wyższe:
Inne instytucje oświatowe:
Placówki oświatowe:

Transport

Transport drogowy

Konin jest węzłem drogowym. Tuż przy południowej granicy Konina przebiega autostrada A2 Świecko – Stryków (Łódź), będąca częścią trasy europejskiej E30. Połączenie z autostradą zapewniają dwa węzły: Modła i Żdżary. Miasto przecina droga krajowa nr 92 łącząca Rzepin z Łowiczem i droga krajowa nr 25 z Bobolic do Oleśnicy.

Mosty

W obrębie miasta znajdują się 2 mosty drogowe na Warcie łączące dzielnice południowe z północnymi; Most im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w centrum Konina w ciągu drogi krajowej nr 92 oraz Most Unii Europejskiej w ciągu drogi krajowej nr 25.

Transport kolejowy

Początki kolei żelaznych w Koninie sięgają lat 20. XX w. W listopadzie 1921 oddano do użytku 111&nbsp;km 2-torową linię kolejową Kutno-Konin-Strzałkowo<ref></ref>.

Obecnie Konin jest stacją węzłową na 475&nbsp;km 2-torowej zelektryfikowanej linii kolejowej Frankfurt nad Odrą-Poznań–Kutno–Warszawa Zachodnia, będącym częścią międzynarodowej trasy E20 Berlin-Moskwa.

Dawniej (od maja 1974 do stycznia 1996) funkcjonowała w ruchu pasażerskim 14,3&nbsp;km linia kolei normalnotorowej z centrum miasta przez Niesłusz, Marantów, Maliniec, Gosławice, Pątnów do Kazimierza Biskupiego.
Własne normalnotorowe linie kolejowe posiada także KWB Konin, do przewozu węgla brunatnego z odkrywek do elektrowni Pątnów i Konin – ponad 100 km szlaków o napięciu 2,4 kV, z czego najdłuższe to:
Stacje kolejowe

Transport wodny

Rzeka Warta oraz Kanał Ślesiński umożliwiają komunikację drogami wodnymi z głównymi rzekami Polski: Wisłą i Odrą. W dzielnicy Osiedle Morzysław (Konin) znajduje się port rzeczny oraz śluza.

Komunikacja Miejska

Miejski Zakład Komunikacji (MZK Konin) zapewnia przewozy autobusowe na terenie miasta i jego najbliższych okolic. Obsługuje 22 linie, mając do dyspozycji 53 autobusy, w tym 8 przegubowych<ref>Biuletyn Informacji Publicznej MZK Konin</ref>.

Gospodarka

Konin jest ośrodkiem przemysłu, główny ośrodek Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego. W północnej części miasta zlokalizowana jest jedyna w Polsce huta aluminium, wytwarzająca ponad 80 tys. ton wyrobów walcowanych rocznie<ref>Huta Aluminium Konin - O firmie</ref>. Dwie konińskie elektrownie oraz nowo wybudowana elektrownia Pątnów II produkują blisko 8,5% mocy krajowej<ref>Strona firmy ZE PAK Konin SA</ref>.

Dzielnice i osiedla

Okolice Konina

W okolicy Konina dominuje krajobraz polodowcowy z licznymi jeziorami, lasami, pagórkami, łąkami. Cześć terenów jest zajęta przez kopalnie odkrywkowe węgla brunatnego lub przez hałdy czy jeziora będące efektem działalności górniczej. Szkody wyrządzone przez kopalnię, są stopniowo rekultywowane. W okolicy znajduje się kilka rezerwatów przyrody, m.in. Rezerwat przyrody Mielno, Rezerwat przyrody Pustelnik, rezerwat Sokółki czy krajobrazowy rezerwat, położony na pagórkach złotogórskich. Wart zobaczenia jest Nadwarciański Park Krajobrazowy, zwłaszcza w okresie migracji ptaków, kiedy to można zobaczyć blisko 153 gatunki ptactwa krajowego. Cennym obszarem jest Dolina Warty, będąca częścią Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej, włączona w program Natura 2000.
Na północny zachód od Konina leży Powidzki Park Krajobrazowy, z największym jeziorem Wielkopolski- Jeziorem Powidzkim, chętnie odwiedzanym przez turystów.

W pobliżu Konina warte zobaczenia są:

W północnej części Konina (Gosławice, Pątnów) znajduje się zespół jezior z kompleksem rekreacyjno-wypoczynkowym (kluby żeglarskie, wioślarskie, przystanie). Wykorzystywanie wód ze zbiorników przez sąsiednie elektrownie powoduje, że ich temperatura jest wyższa niż w akwenach naturalnych (głównie wskutek wykorzystania wody do chłodzenia turbin pobliskich elektrowni). W celu zapobieżenia eutrofizacji jezior Pątnowskiego i Gosławskiego wykorzystywanych przez elektrownie, wprowadzono do nich niewystępujące w regionie naturalnie ryby – amury, co stanowi sporą atrakcję wędkarską. Funkcje rekreacyjne uzupełnia pobliski Ślesin z koloniami domków letniskowych.

Ludzie związani z Koninem

Media

Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie<ref>Miasta partnerskie</ref>:

Zobacz też

Linki zewnętrzne




Konin
Konin
Konin