Kobieta
Wenus Joanna d'Arc Eva Perón Marie Curie Indira Gandhi Wenus z Willendorfu Wangari Maathai Matka Teresa z Kalkuty Grace Hopper Mamechiho (Geisha) tybetanka Marilyn Monroe Oprah Winfrey Aung San Suu Kyi Mata Hari Izyda Makeda Elżbieta I Tudor Florence Owens Thompson
Kobieta – określenie osobnika płci żeńskiej z rodzaju Homo. Kobieta różni się od mężczyzny budową morfologiczną i anatomiczną. Owulacja u kobiety pojawia się co około 28 dni (w cyklu miesiączkowym), niezależnie od pory roku, co wyróżnia ją spośród większości samic ssaków.
Anatomia kobiety
amerykańskiej sondy kosmicznej Pioneer 10Różnice w budowie anatomicznej między kobietą a mężczyzną dotyczą narządów rozrodczych oraz sylwetki ciała (zob. też dymorfizm płciowy):
- Dojrzała kobieta posiada w pełni wykształcone gruczoły sutkowe, służące do karmienia.
- Średnia wzrostu i wagi kobiet jest niższa niż u mężczyzn.
- Wielkość mózgoczaszki kobiet oraz ich współczynnik encefalizacji są mniejsze niż u mężczyzn<ref>Duglas N. Jacson, Philippe Rushton, "Males have greater g: Sex differences in general mental ability from
- Kobiety posiadają delikatniejsze, mniej intensywnie zaznaczone owłosienie skóry
- Miednica kobiety jest proporcjonalnie szersza niż miednica mężczyzny, co umożliwia ciążę i poród.
Psychika kobiety
Istnieje wiele różnych teorii naukowych dotyczących faktu występowania, zakresu i rozmiaru różnic psychicznych pomiędzy kobietami i mężczyznami.
Zgodnie z przewidywaniami psychologii ewolucyjnej w procesie ewolucji pojmowanym zgodnie z hipotezą łowiecką ukształtowały się odrębne mechanizmy psychiczne u kobiet i mężczyzn:- Kobiety słabiej niż mężczyźni orientują się w przestrzeni względem kierunku i odległości, lepiej natomiast zapamiętują i lokalizują umiejscowione w przestrzeni obiekty. Tworząc mapy poznawcze, dla kobiet istotne jest rozmieszczenie punktów orientacyjnych i regionów, natomiast dla mężczyzn rozkład ścieżek i ulic. Psychologia środowiskowa tłumaczy te różnice większą pewnością siebie mężczyzn<ref></ref>. W psychologii ewolucyjnej natomiast tłumaczy się te różnice tym, że wraz z podziałem pracy jaki pojawił się wraz z rozwojem łowiectwa obok zbieractwa<ref></ref>, umiejętności orientacji przestrzennej mężczyzn wykształcały się w trakcie polowań czasów łowieckich<ref></ref>.
- Przy doborze partnera kobiety wybierają mężczyzn wyższego wzrostu, pracowitszych i o wysokiej inteligencji<ref>Charles Darwin, "O pochodzeniu człowieka i doborze płciowym", Londyn 1871</ref>.
- Kobiety, postrzegając problemy i formy, częściej uwzględniają wieloelementowość obiektów, praktycznie od razu obserwują oraz analizują szczegóły, a dopiero potem skupiają uwagę na całości problemu lub obiektu.
Innym punktem widzenia jest podejście kulturowe, które zakłada, iż role społeczne są internalizowane w procesie socjalizacji. Społecznymi aspektami płci zajmuje się dziedzina gender studies.
Pozycja kobiety społeczna w różnych systemach cywilizacyjno-kulturowych
Wyznaczniki
Na społeczną pozycję kobiet wpływają:- znaczenie pokrewieństwa "po kądzieli" – i to zarówno sposób określania pokrewieństwa (patrylinearny lub matrylinearny), jak konsekwencje spadkowe tegoż, czyli czy kobieta ma prawo dziedziczyć, w jakim stopniu, czy można dziedziczyć po matce lub krewnych matki, itd. Znaczenie pokrewieństwa po matce w judaizmie nie oznacza automatycznie wysokiej pozycji kobiety w społeczeństwie ortodoksyjnych Żydów, jej ograniczony dostęp do różnych wymiarów sfery publicznej wyklucza to bowiem;
- samodzielna podmiotowość prawna kobiety;
- prawo kobiety do decydowania o własnym małżeństwie i własnej rozrodczości;
- dostęp do sfery publicznej:
- do edukacji
- do polityki (np. bierne i czynne prawo wyborcze)
- do ważnych funkcji gospodarczych
- do kultury, imprez i wydarzeń publicznych, jako odbiorca i jako twórca
- do praktyk i funkcji religijnych
- do pracy zawodowej (poza gospodarstwem domowym) – a w tym zakresie także to, czy jej zarobki są równe zarobkom mężczyzny na podobnym stanowisku, czy nie.
Podziału ról, polegający na wypełnianiu przez kobiety obowiązków w gospodarstwie domowym, przez mężczyzn zaś czynności związanych z zapewnianiem środków egzystencji, nie oznacza automatycznie niższej pozycji kobiety w danym społeczeństwie – wiele tak skonstruowanych społeczeństw plemiennych jest matriarchalnych lub egalitarnych.
Związek z pozycją kobiety ma stopień stratyfikacji społecznej, to znaczy w społeczeństwach o strukturze horyzontalnej sytuacja kobiety jest zwykle lepsza, niż w tych o strukturze bardzo ustratyfikowanej, choć i to nie jest żelazną regułą.
Historia kobiet
Zobacz też