Kiszyniów

Akhisar
Ankara
Bukareszt
Erywań
Eskişehir
Gdańsk
Greensboro
Grenoble
Jassy
Kijów
Kraków
Mannheim
Odessa
Patras
Reggio nell'Emilia
Sacramento
Tbilisi
Tel Awiw-Jafa
Wilno
}}
Kiszyniów (mołd., rum. Chişinău, mołd.-cyrylica Кишинэу, ros. Кишинёв, ukr. Кишинів) - stolica i największe miasto Mołdawii, zamieszkany przez 610 946 mieszkańców<ref>World Gazetteer</ref>.

Miasto zajmuje powierzchnię 565 km², dzieli się na 5 sektorów: Centru, Botanica, Buiucani, Râşcani, Ciocana.

Etymologia

Jedną z wersji jest, że nazwa Chişinău pochodzi od starorumuńskiego słowa chişla ("źródło") i nouă ("nowy"), ponieważ miasto zostało zbudowane wokół źródła. Obecnie źródło jest zlokalizowane przy skrzyżowaniu ulic Puszkina i Albişoara.

Według Stefana Ciobanu, Rumuńskiego historyka, nazwa Chişinău powstała w ten sam sposób co nazwa miasta Chişineu-Criş w zachodniej Rumunii, niedaleko granicy z Węgrami. Jego węgierska nazwa to Kisjenő, od której pochodzi rumuńska nazwa. Nazwa Kisjenő pochodzi od słowa kis "małe" i Jenő "plemię", jednego z siedmiu Węgierskich plemion, które wstąpiły do Kotliny Panońskiej w 896 i dały nazwę 21 osadom.

Historia

Kiszyniów założono w 1466 roku na terenie Hospodarstwa Mołdawskiego. Na przełomie XV i XVI wieku wraz z całym krajem dostał się pod panowanie Turcji. Przez wiele lat miasto było stolicą żupy (mołd., rum. judeţul) Lăpuşna. W 1812 roku Kiszyniów zaanektowała Rosja, czyniąc je stolicą guberni besarabskiej. W 1903 roku miał miejsce w Kiszyniowie jeden z największych w historii pogromów ludności żydowskiej, inspirowany przez prężnie działająca w carskiej Rosji czarną sotnię (Żydzi stanowili wówczas większość mieszkańców Kiszyniowa).

W 1918 roku miasto wraz z całą Besarabią zostało po raz pierwszy w swej historii wcielone do Rumunii. W 1940 r., na mocy ugody niemiecko-radzieckiej Kiszyniów wraz z Besarabią został przyłączony do ZSRR. W tym samym roku została z Tyraspolu do Kiszyniowa przeniesiona stolica Mołdawii Radzieckiej. W czerwcu 1941 r. w wyniku agresji Niemiec i Rumunii na ZSRR Kiszyniów znalazł się po raz drugi w granicach Rumunii. Podczas okupacji rumuńskiej przez miasto przetoczyła się kolejna fala pogromów ludności żydowskiej, eliminując niemal całkowicie Żydów z tła etnicznego miasta. W 1944 Armia Czerwona wyparła wojska faszystowskie z Besarabii, a Kiszyniów ponownie stał się stolicą Mołdawskiej SRR. Po rozwiązaniu ZSRR w 1991, Kiszyniów stał się stolicą niepodległej Mołdawii.

Geografia

Kiszyniów położony jest na nizinie w centrum kraju, w jednym z bardziej urodzajnych terenów (uprawa wina i owoców), nad rzeką Byk, prawym dopływem Dniestru. Kiszyniów jest jedną z najbardziej zielonych stolic Europy.

Kiszyniów leży w strefie klimatu kontynentalnego, charakteryzującego się gorącymi i suchymi latami i zimnymi i wietrznymi zimami. Temperatury w zimie często spadają poniżej 0&nbsp;°C, ale rzadko spadają poniżej -10&nbsp;°C. Latem średnia temperatura wynosi około 25&nbsp;°C, ale czasami dochodzi do 35-40&nbsp;°C w środku lata w centrum miasta. Pomimo, że opady i wilgotność w lecie są niskie, zdarzają się burze. Temperatury na wiosnę i jesień wahają się w okolicach 16–24&nbsp;°C. Opady w tym czasie są zwykle mniejsze niż w lecie i są częstsze, ale łagodniejsze.

Podział administracyjny

Religia

Kiszyniów jest siedzibą biskupa katolickiej diecezji kiszyniowskiej.

Polityka i Administracja

Kiszyniów jest zarządzany przez Radę Miasta i Burmistrza Miasta, obydwa wybierane raz na cztery lata. Obecnym Burmistrzem Kiszyniowa jest Dorin Chirtoacă. Jego poprzednikiem był Serafim Urecheanu. Zgodnie z Mołdawską Konstytucją, Urecheanu - wybrany do parlamentu w 2005 roku - jako poseł nie mógł dalej sprawować stanowiska Burmistrza Kiszyniowa i zrezygnował poprzednio zajmowanej funkcji.
Podczas jego 11-letniej kadencji została odrestaurowana wieża kościelna Catedrala Naşterea Domnului oraz nastąpiła poprawa w zakresie transportu publicznego. Uruchomiono również nowe linie trolejbusowe oraz wydłużono istniejące linie, w celu polepszenia połączeń pomiędzy dzielnicami.

Pierwszym Burmistrzem Kiszyniowa był Angel Nour w 1817 roku. W 1941 roku urząd został zniesiony. Po upadku komunizmu i przywróceniu urzędu w 1990 roku Nicolae Costin został pierwszym demokratycznie wybranym burmistrzem.

Demografia

Całkowita liczba ludności: 610 946 http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&dat=200&srt=pnan&col=aohdqcfbeimg&geo=-136

Struktura etniczna miasta w 2004 roku:<ref>2004 census results in Moldova</ref>

Dane oznaczone za pomocą * są trudne do zweryfikowania. Dla bliższego zapoznania się z problemem zobacz Mołdawianie a Rumuni w artykule Mołdawianie.

Język

Kiszyniów jest miastem dwujęzycznym. Większość mieszkańców posługuje się językiem mołdawskim i językiem rosyjskim. Większość napisów jest w języku mołdawskim.

Osobistości związane z Kiszyniowem

Zabytki

Gospodarka i komunikacja


Kiszyniów jest najbardziej rozwiniętym gospodarczo miastem Mołdawii, jest też głównym węzłem transportowym.
W Kiszyniowie rozwija się głównie przemysł spożywczy (liczne winiarnie), przetwórstwo warzyw i owoców, przemysł tytoniowy, tekstylny i materiałów budowlanych. Nieopodal Kiszyniowa znajduje się międzynarodowe lotnisko, które w 2008 obsłużyło 847 900 pasażerów. Ponadto w Kiszyniowie rozciąga się węzeł kolejowy na linii Stambuł - Moskwa ze stacją Kiszyniów.

Edukacja i kultura

Kiszyniów jest siedzibą 12 publicznych i 11 niepublicznych uczelni. Ponadto w Kiszyniowie mieszczą się liczne teatry, muzea i placówki kulturalne.

Galeria

<div align="center"><gallery>
Plik:Chi stefan park.jpgPark
Plik:Chisinau Cathedrale.jpgCerkiew Narodzenia Pańskiego
Plik:Chisinau Center.jpgŁuk triumfalny
Plik:Chisinau Center4.jpgPark
Plik:Chisinau Station.jpgDworzec kolejowy
</gallery></div>

Linki zewnętrzne




Chișinău
Chişinău
Chișinău