Jyväskylä
Jyväskylä – miasto w środkowej Finlandii, nad jeziorem Päijänne (140 km od Tampere i 270 km od Helsinek), ośrodek administracyjny regionu Finlandia Środkowa (fiń. Keski-Suomi). Miasto zostało założone 22 marca 1837.
Demografia
<timeline>
ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:150000
ScaleMajor = unit:year increment:40000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
PlotData=
</timeline>
Historia
Najstarsze znaleziska archeologiczne w rejonie miasta datuje się na około 1500 r. p.n.e. Pierwsze wzmianki pisane pochodzą z 1539 r. - są to księgi podatkowe (maakirja), według których na terenie dzisiejszej Jyväskyli znajdowało się siedem majątków.
Miasto Jyväskylä zostało założone 22 marca 1837 roku przez cara Mikołaja I i zostało wybudowane niemal od zera pomiędzy Jyväsjärvi a grzbietem Jyväskyli (Harju). Większość obecnej zabudowy powstała po wojnie kontynuacyjnej (1941-44), kiedy w okolicy pojawili się uchodźcy z Karelii i innych części kraju.
W 1993 roku Säynätsalo zostało połączone z Jyväskylą, natomiast 1 stycznia 2009 to samo stało się z Jyväskylän maalaiskunta oraz Korpilahti. Obecnie populacja miasta rośnie w tempie mniej więcej 1000 osób rocznie.
Edukacja
W mieście działają Jyväskylän yliopisto (Uniwersytet Jyväskylä) i Jyväskylän ammattikorkeakoulu
Transport
Jyväskylä leży na skrzyżowaniu dróg europejskich ( Vardø - Sitía przez m.in. Helsinki, Oulu, Lahti; także droga krajowa nr 4) i (Sodankylä - Turku przez m.in. Kuusamo, Kuopio, Kajaani i Tampere; także droga krajowa nr 9), a także dróg krajowych 13 (Kokkola, Mikkeli, Lappeenranta), 18 (Seinäjoki, Vaasa) i 23 (Pori, Varkaus, Joensuu).
Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe m.in. z Helsinkami, Pieksämäki, Tampere, Turku i Vaasą. Wszystkimi operuje VR.
Port lotniczy Jyväskylä znajduje się w miejscowości Tikkakoski, około 20 km na północ od centrum miasta. Posiada regularne połączenia z lotniskiem Helsinki-Vantaa.
Autobusowy transport miejski obsługiwany jest przez Jyväskylän liikenne.
Z przystani w Jyväskyli odpływa wiele statków pływających po Päijänne, niektóre z nich pływają do Lahti.
Sport
- Miasto jest bazą Rajdu Finlandii.
- W Jyväskyläma siedzibę klub hokejowy, Jyväskylän Pallo (w skrócie JYP), występujący w rozgrywkach SM-liiga.
- W mieście działa skocznia narciarska, Laajavuori HS108.
- Jyväskylän Hiihtoseura - klub narciarski
Osoby związane z Jyväskylą
- Minna Canth (1844 - 1896) - pisarka, działaczka społeczna, aktywistka na rzecz praw kobiet
- Alvar Aalto (1898 - 1976) - architekt
- Matti Vanhanen (ur. 1955) - polityk, w latach 2003-2010 premier Finlandii
- Raimo Summanen (ur. 1962) - hokeista, trener fińskiej reprezentacji w hokeju na lodzie
- Matti Nykänen (ur. 1963) - skoczek narciarski, zdobywca m.in. pięciu medali olimpijskich
- Tommi Mäkinen (ur. 1964) - kierowca rajdowy, czterokrotny mistrz świata
- Jani Soininen (ur. 1972) - skoczek narciarski
- Risto Jussilainen (ur. 1975) - skoczek narciarski
- Harri Rovanperä (ur. 1966) - kierowca rajdowy
- Henri Toivonen (1956 - 1986) - kierowca rajdowy
Miasta partnerskie
- Esbjerg, Dania
- Eskilstuna, Szwecja
- Debreczyn, Węgry
- Jarosław, Rosja
- Fjarðabyggð, Islandia
- Niiza, Japonia
- Poczdam, Niemcy
- Poznań, Polska
- Stavanger, Norwegia
- Jalapa, Nikaragua
- Mudanjiang, Chińska Republika Ludowa
Ciekawostki
- 1500 Jyväskylä jest asteroidą odkrytą 16 października 1938 przez Yrjö Väisälę w obserwatorium w Turku, nazwaną na cześć miasta.
Zobacz też
Linki zewnętrzne