Juda Tadeusz Apostoł
Juda Tadeusz (Juda od hebr. יהדה, jehudah - "chwała Jahwe"<ref name="cerkiew"/>; Tadeusz od aram. tadda – pierś; godny czci, odważny), zwany również Juda(sz), brat Jakuba<ref></ref> albo Tadeusz (Lebeusz)<ref></ref>, czasem nazywa się go Judą Jakubowym (zm. ok. 80) – jeden z dwunastu apostołów, według tradycji brat Jakuba, brat Pański i autor Listu Judy (por. Jud 1,1). Zaliczany do grona męczenników, święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego.
Dzieje
Widnieje na listach Dwunastu Apostołów w Łk 6,16 oraz Dz 1,13 jako Juda Jakubowy. A Ewangelia Jana określa go jako Juda, ale nie Iskariota. Chociaż określenie Jakubowy może znaczyć syn Jakuba, tradycja, przynajmniej zachodnia, utożsamia go z Judą, bratem Jakuba (por. Jud 1,1), który był synem Kleofasa. Juda był jednym z braci Pańskich i autorem nowotestamentalnego Listu Judy<ref name=REL></ref>. Inne teksty biblijne wskazujące pokrewieństwo z Jezusem, to Mk 6,3; Ga 1,19; Mt 10,3<ref>, ,</ref><ref></ref>. Pokrewieństwie Judy Tadeusza z Jakubem Sprawiedliwym i Jezusem Chrystusem w formie legendy opisane jest m.in. w apokryficznym Opowiadaniu o Józefie cieśli.
W czasie Ostatniej Wieczerzy to on skierował pytanie do Mistrza: Po Zesłaniu Ducha Świętego według św. Hieronima głosił naukę chrześcijańską w okolicach Edessy, wg św. Paulina z Noli na terenie Libii, a wg św. Wenancjusza Fortunata w Mezopotamii i Persji, gdzie poniósł męczeńską śmierć wraz ze św. Szymonem<ref name="cerkiew"/>.
Ciało Judy znajduje się w bazylice św. Piotra w Rzymie.
List Judy
Św. Atanazy i św. Augustyn przypisują mu autorstwo Listu Judy zaliczanego do ksiąg Nowego Testamentu. Okazją do jego powstania (ok. 67) było pojawienie się błędnych nauk. Apostoł uważał za swój obowiązek utwierdzić czytelników w prawdziwej wierze i zachęcić do rzetelnego życia w społeczności i religii Jezusowej<ref name="cerkiew">ap. Juda, brat Pański na cerkiew.pl (opr. Jarosław Charkiewicz)</ref>.
Patronat
Juda Apostoł jest patronem Armenii oraz od spraw trudnych i beznadziejnych.
Dzień obchodów
W Kościele katolickim, ewangelickim i anglikańskim jego święto liturgiczne obchodzone jest 28 października, razem ze św. Szymonem.
Kościoły Wschodu, z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspominają apostoła Judę, w zależności od Kościoła:- Cerkiew prawosławna:
- 19 czerwca/2 lipca<ref>podwójne datowanie</ref>, tj. 2 lipca wg kalendarza gregoriańskiego,
- 30 czerwca/13 lipca, tj. 13 lipca (Sobór dwunastu apostołów)<ref name="cerkiew"/>,
- 21 sierpnia/3 września<ref name="heiligen"/>,
- 4/17 stycznia<ref name="heiligen">Judas Thaddäus (Andaraos, Addai) - Ökumenisches Heiligenlexikon </ref>.
- Kościół ormiański:
- 9/22 kwietnia i 22 grudnia/4 stycznia, tj. 22 kwietnia i 4 stycznia (dzień śmierci)
- uroczystość liturgiczna w sobotę po 1. Niedzieli Adwentu i w sobotę po Przemienieniu Pańskim<ref name="heiligen"/>.
Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, który posiada własny kalendarz podzielony na 13 miesięcy, wspomina Apostoła odpowiednio do 26 czerwca i 23 lipca (przeniesienie relikwii z Syrii do Konstantynopola przez cesarza Konstantyna)<ref name="heiligen"/>.
Ikonografia
W ikonografii zachodniej przedstawiany jest z pałką lub włócznią w ręku, na pamiątkę swojej śmierci (został zabity pałkami lub włócznią) w czerwonej szacie lub w brązowo-czarnym płaszczu z obrazem przedstawiającym Jezusa (mandylionem)<ref name="brew"> na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 22.09.2010]</ref>.
Atrybutami świętego są: kamienie, krzyż, księga, laska, łódź rybacka, maczuga, miecz, pałki, i topór<ref name="brew" />.
W sztuce wschodniej, na ikonach, apostoł ubrany jest w długie, czerwone, szaty. Ma długie ciemne włosy i niedługą, przyprószoną siwizną brodę. W dłoni (lub obu) trzyma zwinięty lub rozwinięty zwój<ref name="cerkiew"/>.