Jezioro Zegrzyńskie


Jezioro Zegrzyńskie<ref name="knmiof"/><ref name ="ppk"/> (także - nazwy nieoficjalne: Zalew Zegrzyński<ref name="zalew"/>, , Zbiornik Dębe<ref name="debe"/>) – zbiornik retencyjny na Narwi, utworzony w 1963, położony w Kotlinie Warszawskiej, w powiecie legionowskim.

Powierzchnia zbiornika wynosi 3030 ha, długość 41 km (na Narwi), szerokość do ok. 3,5 km, pojemność 94,3 mln m³. Natomiast wysokość zwierciadła wody n.p.m. wynosi 79 m<ref>Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2005, t. 30, s. 324-325, ISBN 83-01-14365-7</ref>. Maksymalne spiętrzenie wynosi 7 metrów. Wpływ spiętrzenia kończy się ok. 27 km za Serockiem.

Brzegi zbiornika:

Zbiornik powstał po przegrodzeniu koryta Narwi zaporą w Dębem. Na zaporze została zbudowana elektrownia wodna dostarczająca 20 MW energii. Podczas budowy utworzono ok. 60 km wałów ochronnych co zmniejszyło możliwość powstawania powodzi w dolnym biegu Narwi i Bugu. Powstanie zbiornika przyczyniło się do nawodnienia ok. 8 tys. ha łąk i gorszych gruntów oraz uregulowania gospodarki wodnej na terenie ok. 13 tys. ha<ref>139Jezioro Zegrzyńskie140, www.magazynswiat.pl [dostęp: 9 lutego 2009]</ref>. Zbiornik połączony jest z Wisłą, Narwią oraz Kanałem Żerańskim.

Zbiornik otoczony jest lasami sosnowymi, które występują między Dębem a Wieliszewem, Białobrzegami i Rynią, a także w okolicach Jadwisina i Jachranki. Swoje siedliska mają tu ptaki takie jak m.in. rybitwy, mewy, łabędzie, perkozy i kaczki.

Jezioro wykorzystywane jest jako akwen żeglugowy, energetyczny, rolniczy, rekreacyjny oraz do celów ochrony przeciwpowodziowej. Pełni również funkcję zbiornika wody pitnej.

Przez Jezioro Zegrzyńskie przebiega most drogowy o długości 332 m i szerokości 13,5 m (oddany do użytku w 2003 r.) który jest częścią drogi krajowej nr 61. Starszy most zbudowany w latach powojennych jeszcze przed spiętrzeniem zbiornika został rozebrany w 2003 r. gdyż był za wąski, a niska skrajnia pod mostem blokowała żeglugę wzdłuż jeziora.<ref>Mostypolskie.pl, Most przez Zalew Zegrzyński</ref> Równolegle do obecnego mostu z lustra jeziora wystają relikty mostu zbudowanego przed powstaniem zbiornika (ciekawostką jest widoczna różnica w wysokości skrajni).

Nazwa

Nazwę Jezioro Zegrzyńskie wprowadzono urzędowo w 1963 roku<ref>Zarządzenie nr 119 Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1962 r. ws. zmiany i ustalenia nazw niektórych miejscowości i obiektów fizjograficznych ()</ref>. W 2007 roku nazwa ta została także potwierdzona przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych<ref name="knmiof"></ref>. Jednak poza nazwą urzędową często stosowana jest także nazwa Zalew Zegrzyński (m.in. w Bazie Danych Ogólnogeograficznych prowadzonej przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii<ref name="zalew">http://maps.geoportal.gov.pl/webclient/ – po wybraniu "Mapa topograficzna (BDO)" można zobaczyć opis jeziora jako "Zalew Zegrzyński", a także po wybraniu "Skany map topograficznych" dla map w małych skalach (poniżej 1:100.000)</ref>), a czasami także (przez hydrotechników) Zbiornik Dębe<ref name="debe">M.in. nazwa ta jako wariantowa podawana jest na Mapie topograficznej Polski 1:50.000 w układzie "1992"</ref>. Gmina Nieporęt złożyła wniosek o zmianę oficjalnej nazwy zbiornika z Jezioro Zegrzyńskie na Zalew Zegrzyński. Wniosek ten był omawiany na posiedzeniu Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych w czerwcu 2010 r. i zaopiniowany negatywnie – Komisja zadecydowała, że urzedową nazwą pozostanie Jezioro Zegrzyńskie <ref name="ppk"></ref>.

Turystyka



Jezioro jest miejscem rekreacji mieszkańców Warszawy i okolic w związku z licznymi ośrodkami sportów wodnych. Swoją świetność przeżywało w latach 70. XX wieku, gdy wokół powstało wiele ośrodków wypoczynkowych takich jak m.in. "Kolejarz" i "Energetyk". Na początku XXI wieku zaniedbane ośrodki wykupywano i przebudowywano wg wówczas panujących standardów i w konsekwencji jezioro stało się ponownie atrakcyjne. Ośrodki wypoczynkowe i sportów wodnych zlokalizowane są głównie w takich miejscowościach jak:

Czystość wody zbiornika poprawiono dzięki wybudowaniu kilku oczyszczalni nad Narwią, Bugiem i ich dopływami.

Wokół Jeziora Zegrzyńskiego znajduje się dwanaście szlaków rowerowych. Ich długość wynosi 351,1 km.

Wędkarstwo

W wodach Jeziora Zegrzyńskiego występują takie ryby jak m.in.: leszcze, liny, karpie, okonie, sandacze, szczupaki, sumy (wędkarski rekord 74,5 kg<ref>www.jezioro.zegrzynskie.pl [dostęp: 9 lutego 2009]</ref>), wzdręgi, bolenie, jazgarze, miętusy, węgorze, karasie (srebrzysty, złoty), jazie, klenie oraz tołpygi. Tylko w Jeziorze Zegrzyńskim (znaleziony w 1989 r.), w dolnym odcinku Bugu (1997 r.) i Zbiorniku Włocławskim występuje taki gatunek jak sapa. Ryba ta przypłynęła do Polski w połowie lat 80. z dopływów Morza Czarnego<ref>153Wędkarskie atrakcje154, www.magazynswiat.pl [dostęp: 10 lutego 2009]</ref>.

W klasyfikacji łowisk Polskiego Związku Wędkarskiego wody zbiornika znajdują się w granicach akwenu Narew 7.
Znajdują się tutaj obręby ochronne takie jak:

Żeglarstwo

Na wodach zbiornika uprawiane jest żeglarstwo, a kilkanaście razy w roku organizowane są imprezy regatowe. Zimą na jeziorze pojawiają się bojery, iceflyery i iceboardy.

Jezioro charakteryzuje się zafalowaniem powstającym przy wietrze o sile 3–4 stopni w skali Beauforta w postaci krótkiej, stromej fali o wysokości do ok. 0,7 m. Wieją tu zmienne wiatry z gwałtownymi, silnymi szkwałami.

Swoją działalność prowadzi tu Warszawskie Towarzystwo Regatowe zajmujące się organizacją regat jachtów kabinowych i narodowej klasy Omega. W Zegrzynku odbywają się Regaty Samotnych, Regaty Nocne (uczestniczyli w nich przed laty Krzysztof Baranowski oraz Teresa Remiszewska) oraz Regaty o Błękitną Wstęgę Zalewu. W 1998 r. Yacht Klub Polski Warszawa był organizatorem Mistrzostw Polski w klasie Omega. Natomiast Kluczyński Sails zorganizował otwarte Mistrzostwa Warszawy Jachtów Kabinowych<ref>161Zalew Zegrzyński dzisiaj162, www.magazynswiat.pl [dostęp: 10 lutego 2009]</ref>.

W 2008 r. odbyły się takie regaty jak m.in.: Polish Match Tour, Regaty Delfi (Port Jachtowy Nieporęt), Regaty klasy Tango (Port Jachtowy Nieporęt GPW), Regaty Świętojańskie, Puchar Warszawy klasy Omega (YKP Nieporęt GPW) oraz Mistrzostwa Warszawy Jachtów Kabinowych (Port Jachtowy Nieporęt GPW).

Oprócz żeglarstwa uprawiany jest również kitesurfing,windsurfing, kajakarstwo, wioślarstwo i sporty motorowodne.

Linki zewnętrzne

Zegrze-Stausee
Zegrze Reservoir