Jakub Mniejszy Apostoł
Jakub syn Alfeusza (zm. 62) - jeden z Dwunastu Apostołów, mylnie zwany Mniejszym, gdyż, prawdopodobnie błędnie, utożsamiany bywa z Jakubem sprawiedliwym, najważniejszym z grona braci Pańskich (krewnych Jezusa) i jednym z filarów Kościoła jerozolimskiego (por. Dz 12,17 i 15,13-21)<ref name = PCB> Por. też hasło Jakub Młodszy, tamże, s.194-197.</ref><ref>H. Langkammer OFM w swoim Słowniku biblijnym, idzie za innymi, przyznając Jakubowi sprawiedliwemu, synowi Kleofasa autorstwo Listu, ale przydomek Jakub młodszy przydzielił Jakubowi, synowi Alfeusza, s. 74.</ref><ref></ref>. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.
Znaczenie i etymologia imienia
W języku gr. Iakob' lub Iakobos, od hebr. Ja'akob, skrót od aram. Ja'akob-El: "Bóg osłania", „Bóg chroni" (etymologia niepewna) lub od hebr. akeb: "pięta": "on trzyma za piętę" (por. Rdz 25,26), lub od hebr. akab: "ten, który pozbawia (dziedzictwa)" (por. Rdz 27,36).
Greckie słowo tłumaczone jako „młodszy” może też oznaczać „mniejszy” i wskazywać na to, że był niższy od Jakuba, syna Zebedeusza<ref name = PCB></ref>.
Tożsamość i synostwo
Jakub znany jest jedynie z wykazu Dwunastu Apostołów, np. Mk 3,18. Kalendarz katolicki i ikonografia tradycyjnie łączą tę postać z Jakubem sprawiedliwym, bratem Pańskim, święto liturgiczne przypada na 6 maja<ref name=REL/>. Nie ma jednak dostatecznie pewnej podstawy do tego utożsamienia, ze względu np. na kwestię synostwa: nie ma możliwości dowiedzenia, że Alfeusz i Kleofas są jedną i tą samą osobą<ref name=REL></ref>. Siostra Marii z Nazaretu, matki Jezusa czyli Maria, żona Kleofasa, spod krzyża (por. J 19,25) wydaje się być tą samą osobą co Maria z Markowej listy kobiet idących do grobu Pańskiego o świcie zmartwychwstania: Maria, matka Jakuba Mniejszego, która niosła wonności - jej mężem a więc i ojcem jej syna Jakuba był Kleofas. Zaś Jakub z listy dwunastu jest synem Alfeusza, por. Mk 3,18<ref name = PCB/>.