Jacek Wszoła
}}
Jacek Roman Wszoła (ur. 30 grudnia 1956 w Warszawie) – polski lekkoatleta, który specjalizował się w skoku wzwyż.
Dwukrotny uczestnik igrzysk olimpijskich – w pierwszym swoim starcie w Montrealu (1976) zdobył złoty, a cztery lata później w Moskwie srebrny medal. W obu występach poprawiał rekord igrzysk olimpijskich<ref name="sr"/>. Halowy mistrz Europy oraz złoty medalista uniwersjady. Pierwszy sukces na arenie międzynarodowej odniósł w 1975 roku, wygrywając mistrzostwa Europy juniorów<ref></ref>. Po zdobyciu olimpijskiego złota był nazywany "cudownym dzieckiem Montrealu"<ref name="tuszynski"></ref>.
Syn Romana Wszoły – trenera młodzieży<ref name="tuszynski"/> i nauczyciela wychowania fizycznego z warszawskiego technikum łączności<ref name="olszanski"></ref>. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim<ref name="pkol"></ref>, kształcił się także na warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego<ref name="tuszynski"/>. Dwanaście razy stawał na podium (w tym 11 razy na jego najwyższym stopniu) mistrzostw Polski seniorów<ref name="mp"></ref>. W latach 1974–1985 29 razy bronił barw narodowych w meczach międzypaństwowych, odnosząc w nich 15 zwycięstw indywidualnych<ref name="mecze"></ref>. Rekordzista Polski, Europy i świata<ref name="rekordy"></ref>. W 1976 roku zajął drugie miejsce w plebiscycie Przeglądu Sportowego<ref name="90 lat"/> oraz zdobył Złote Kolce<ref name="tuszynski"/>. Zasłużony mistrz sportu, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski<ref name="tuszynski"/>.
Kariera sportowa
Początki
Sport zaczął uprawiać w 1971 roku<ref name="tuszynski"/>. Jednak już w latach 60. Jacek Wszoła był częstym gościem zawodów lekkoatletycznych, na które przychodził wraz z ojcem<ref name="olszanski" />. W 1974 zdobył swój pierwszy złoty medal mistrzostw Polski seniorów<ref name="mp" />, a podczas mistrzostw Europy zajął 5. miejsce osiągając wynik 2,19. Rok później, w czasie juniorskiego czempionatu Starego Kontynentu w Atenach, z wynikiem 2,22 zdobył złoty medal i ustanowił nowy rekord imprezy<ref name="ejc"></ref>.
Igrzyska Olimpijskie 1976
Eliminacje do olimpijskiego konkursu skoku wzwyż w Montrealu rozegrano 30 lipca<ref name="hj76"></ref>. Aby wywalczyć awans do finału, należało pokonać poprzeczkę zawieszoną na wysokości 2,16<ref name="sr"/>. Wyczynu tego dokonało 14 skoczków, którzy awansowali do kolejnej rundy<ref name="sr"/>. Jacek Wszoła startował w kwalifikacjach w grupie A<ref name="sr"/>. Bez strącenia pokonał w pierwszych próbach wysokości 2,10, 2,13 oraz 2,16 – dzięki temu ex aequo z reprezentantem USA Jamesem Barrineau zajął pierwsze miejsce w swojej grupie eliminacyjnej<ref name="sr"/>.
Finał olimpijski odbył się popołudniu 31 lipca<ref name="hj76"/> i był ostatnią konkurencją lekkoatletyczną tego dnia igrzysk<ref name="tuszynski"/>. Trwający ponad 4 godziny konkurs obfitował w opady deszczu<ref name="tuszynski"/>. Wszoła opuścił pierwsze trzy wysokości: 2,00, 2,05 oraz 2,10<ref name="sr"/>. Po wysokości 2,18 w konkursie zostało tylko 10 zawodników, którym w skokach przeszkadzały nasilające się opady deszczu<ref name=autonazwa1></ref>. Do wysokości 2,25 dotarło tylko dwóch zawodników: Jacek Wszoła oraz faworyt gospodarzy i rówieśnik Polaka Greg Joy<ref name=autonazwa1 />. Poprzeczkę zawieszoną na 2,25 udało się pokonać Wszole w drugiej próbie<ref name="sr"/>, Kanadyjczyk po nieudanym skoku na 2,25 przeniósł pozostałe dwie próby na wysokość 2,27, której jednak także nie pokonał<ref></ref>. Późniejsze ataki Polaka na 2,27 i 2,29 zakończyły się niepowodzeniem<ref name="sr"/>.
Poniższa tabela prezentuje start Jacka Wszoły podczas finału olimpijskiego w Montrealu<ref name="sr"/>.
align="center"
! 2,00 !! 2,05 !! 2,10 !! 2,14 !! 2,18 !! 2,21 !! 2,23 !! 2,25 !! 2,27 !! 2,29 !! Rezultat !! Uwagi
bgcolor="gold" align="center"
– – – o o o o x o x x – x – – 2,25 rekord olimpijski
}
1977 – 1980
Po igrzyskach w Montrealu przyszedł rok 1977. 13 marca Wszoła wywalczył złoty medal podczas halowych mistrzostw Europy w Hiszpanii, ustanawiając wynikiem 2,25 nowy rekord halowego czempionatu<ref name="eci"></ref>. W sierpniu tego samego roku zdobył złoty medal uniwersjady<ref name="wsgm"></ref>. W pucharze świata był trzeci, a w finale pucharu Europy zajął drugie miejsce. Podczas halowych mistrzostw Europy, które gościła stolica Austrii, uplasował się w roku 1978 na siódmej lokacie. Kilka miesięcy później Wszoła uplasował się na szóstym miejscu podczas, rozgrywanych w Pradze, mistrzostw Europy<ref name="tilastopaja"></ref>. W roku 1979 zajął drugie miejsce w pucharze świata. Podczas uniwersjady w Meksyku uplasował się tuż za podium, zajmując z dobrym wynikiem 2,26 czwarte miejsce<ref name="90 lat"/>. Sezon olimpijski 1980 zaczął od srebrnego medalu halowych mistrzostw Starego Kontynentu<ref name="eci" />. 25 maja podczas drugiej edycji mityngu skoku wzwyż w niemieckim Eberstadt skokiem na wysokość 2,35 ustanowił nowy rekord świata.
Igrzyska Olimpijskie 1980
Zawody w skoku wzwyż podczas igrzysk w Moskwie rozgrywano 31 lipca (eliminacje) i 1 sierpnia (finał)<ref name="sr"/>. Wszoła do zawodów przystępował jako aktualny rekordzista świata. Awans do finału moskiewskich igrzysk dawał wynik 2,21<ref name="sr"/>. Polak po opuszczeniu próby na 2,05 bez problemu w pierwszych podejściach zaliczył wysokość 2,10, 2,15 oraz 2,18<ref name="sr"/>. Rezultat dający awans do finału – 2,21 – uzyskał w drugiej próbie na tej wysokości<ref name="sr"/>. Ostatecznie Wszoła zajął 8. miejsce w eliminacyjnej grupie A i 11. w ostatecznej klasyfikacji kwalifikacji<ref name="sr"/>.
Finał odbył się w piątek 1 sierpnia. Polak opuścił pierwszą wysokość (2,10) i w pierwszej próbie pokonał 2,15. Po opuszczeniu wysokości 2,18 w drugich próbach zaliczył odpowiednio 2,21 i 2,24<ref name="sr"/>. Dzięki udanym skokom na 2,27 i 2,29 poprawiał własny rekord olimpijski<ref name="sr"/>. W drugiej próbie przeskoczył 2,31, ponownie ustalając nowy rekord igrzysk<ref name="sr"/>. Trzy próby na 2,33 były nieudane<ref name="sr"/>, co nie pozwoliło Wszole na dalszą rywalizację z Gerdem Wessigiem z NRD. Niemiec, który wynikiem 2,36 poprawił należący do polskiego lekkoatlety rekord świata, wygrał zawody, próbując jeszcze – bezskutecznie – pokonać poprzeczkę na wysokości 2,38<ref></ref>. Srebrny medal Wszoła uznał za swoją porażkę<ref name="tuszynski"/>.
Poniższa tabela prezentuje start Jacka Wszoły podczas finału olimpijskiego w Moskwie<ref name="sr"/>.
align="center"
! 2,10 !! 2,15 !! 2,18 !! 2,21 !! 2,24 !! 2,27 !! 2,29 !! 2,31 !! 2,33 !! Rezultat
bgcolor="silver" align="center"
– o – x o x o o o x o x x x 2,31
}
1980 – 1982
W drugiej części sezonu 1980 Wszoła brał udział w zawodach w Poznaniu – przy odbiciu odsunął się pasek tartanu, co spowodowało zerwanie więzadeł w stawie skokowym. Zawodnik powrócił do pełnej sprawności dopiero po 18 miesiącach<ref></ref>.
Afera pantoflowa 1982
W 1982 roku wdał się w konflikt z Polskim Związkiem Lekkiej Atletyki<ref name="tuszynski"/>. Oficjalnym partnerem PZLA był wówczas Adidas. Wszoła podczas eliminacji mistrzostw Europy wystartował w kolcach japońskiej firmy Tiger<ref name="tuszynski"/>, która przelała na jego konto pieniądze. Oficjalnie tłumaczył to wygodą butów z Kraju Kwitnącej Wiśni. W rezultacie Polak nie mógł wystąpić w finale europejskiego czempionatu<ref name="tuszynski"/>.
1982 – 1989
W 1983 po raz trzeci w karierze (i ostatni) brał udział w uniwersjadzie – z wynikiem 2,20 zajął 13. miejsce<ref name="90 lat"/>. W sierpniu startował w pierwszych w historii<ref></ref> lekkoatletycznych mistrzostwach świata. Na stadionie w Helsinkach pokonał w eliminacjach wysokość 2,21<ref></ref>, a w finale z wynikiem 2,23 zajął ostatecznie 13. miejsce<ref></ref>. Przez bojkot igrzysk olimpijskich w Los Angeles (1984) Wszoła nie wystartował w swoich trzecich igrzyskach. Podczas zorganizowanych przez kraje socjalistyczne zawodów Przyjaźń-84 zajął 4. miejsce, uzyskując rezultat 2,15<ref name="90 lat"/>. Ostatnim ważnym występem na imprezie rangi mistrzowskiej był dla Wszoły start w halowych mistrzostwach Europy w roku 1987 – w imprezie tej zajął 11. miejsce skacząc 2,20. W 1988 był bez formy i nie udało mu się pojechać do Seulu na igrzyska olimpijskie<ref name="tuszynski"/>. Karierę zakończył w roku 1989.
Po zakończeniu kariery
Jeszcze w czasie czynnego uprawiania sportu Wszoła – wraz z rekordzistą Polski w biegu na 100 metrów Marianem Woroninem – zajął się przedsiębiorczością<ref name="playboy"></ref>. Działalność ta jednak nie rozwinęła się<ref name="playboy" />. W kolejnych latach pracował jako trener oraz nauczyciel historii powszechnej w Szwecji<ref name="playboy" />. Po zakończeniu pracy w Skandynawii miał podjąć pracę trenera w klubie tenisowym w Dublinie, jednak zrezygnował z tej propozycji na rzecz pracy jako przedstawiciel na Polskę firmy obuwniczej<ref name="playboy" />. Ostatecznie – w związku z upadkiem muru berlińskiego – nie podjął żadnej z tych prac<ref name="playboy" />. W kolejnych lata prowadził kantor, a później otworzył w centrum handlowym na warszawskim Ursynowie sklep sportowy<ref name="playboy" />. W 1999 roku był jednym z założycieli sieci klubów fitness "Fitness Klub Gymnasion"<ref></ref>. Okazjonalnie Wszoła występuje w telewizji jako komentator wydarzeń sportowych. Był bohaterem jednego z komiksów o polskich sportowcach, które w 2008 roku przygotowała Gazeta Wyborcza<ref></ref>. W 2010 roku został jednym z ambasadorów cyklu Samsung Athletic Cup<ref></ref>.
W 1992 wystąpił w zawodach weteranów w Zduńskiej Woli, a w 1997 roku zdobył w Birmingham złoty medal halowych mistrzostw Europy weteranów, uzyskując w kategorii zawodników z przedziału 40–44 lata wynik 2,01<ref></ref><ref name="tuszynski"/>.
Żonaty, ma dwójkę dzieci<ref name="tuszynski"/>.
Osiągnięcia
Imprezy międzynarodowe
{ class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
bgcolor="#EFEFEF"
!Rok
!Impreza
!Miejsce
!Pozycja
!Wynik
1974 Mistrzostwa Europy Rzym 5. miejsce 2,19<ref name="tuszynski"/>
1975 Halowe mistrzostwa Europy Katowice 11. miejsce 2,16<ref name="tilastopaja" />
1975 Mistrzostwa Europy juniorów Ateny bgcolor="gold" 1. miejsce 2,22<ref name="ejc"/>
1975 Półfinał puchar Europy Londyn bgcolor="gold" 1. miejsce 2,20<ref name="mecze" />
1975 Finał pucharu Europy Nicea 5. miejsce 2,11<ref name="mecze" />
1976 Igrzyska olimpijskie Montreal bgcolor="gold" 1. miejsce 2,25<ref>W eliminacjach osiągnął wynik 2,16.</ref><ref name="tilastopaja" /> <small>OR</small><ref name="sr"/>
1977 Halowe mistrzostwa Europy San Sebastian bgcolor="gold" 1. miejsce 2,25<ref name="tilastopaja" />
1977 Uniwersjada Sofia bgcolor="gold" 1. miejsce 2,22<ref name="wsgm" />
1977 Półfinał pucharu Europy Warszawa bgcolor="silver" 2. miejsce 2,20<ref name="mecze" />
1977 Finał pucharu Europy Helsinki bgcolor="silver" 2. miejsce 2,28<ref name="mecze" />
1977 Puchar świata Düsseldorf bgcolor="cc9966" 3. miejsce 2,24<ref name="tuszynski"/><ref name="wp"></ref>
1978 Halowe mistrzostwa Europy Wiedeń 7. miejsce 2,21<ref name="tilastopaja"/>
1978 Mistrzostwa Europy Praga 6. miejsce 2,21<ref name="tilastopaja"/>
1979 Uniwersjada Meksyk 4. miejsce 2,26<ref name="90 lat"/>
1979 Półfinał pucharu Europy Lüdenscheid bgcolor="gold" 1. miejsce 2,24<ref name="mecze" />
1979 Puchar świata Montreal bgcolor="silver" 2. miejsce 2,27<ref name="tuszynski"/><ref name="wp"/>
1980 Halowe mistrzostwa Europy Sindelfingen bgcolor="silver" 2. miejsce 2,29<ref name="tilastopaja"/>
1980 Igrzyska olimpijskie Moskwa bgcolor="silver" 2. miejsce 2,31<ref name=autonazwa3>W eliminacjach osiągnął wynik 2,21.</ref><ref name="sr"/>
1982 Mistrzostwa Europy Ateny align="center" – align="center" –
1983 Uniwersjada Edmonton 11. miejsce 2,20<ref name="90 lat"/>
1983 Mistrzostwa świata Helsinki 13. miejsce 2,23<ref name=autonazwa3 /><ref name="tilastopaja"/>
1983 Finał pucharu Europy Londyn 5. miejsce 2,19<ref name="mecze" />
1984 Przyjaźń-84 Moskwa 4. miejsce 2,15<ref name="90 lat"/>
1985 Finał pucharu Europy Moskwa 5. miejsce 2,20<ref name="mecze" />
1987 Halowe mistrzostwa Europy Liévin 11. miejsce 2,20<ref name="tilastopaja"/>
}
Mistrzostwa Polski seniorów
Stadion
Jacek Wszoła dwanaście razy startował w finale mistrzostw Polski seniorów – nigdy nie zajął gorszego miejsca niż drugie (w 1983 uległ Januszowi Trzepizurowi)<ref name="mp" />. W klasyfikacji wszech czasów mistrzostw Polski Wszoła zajmuje drugie miejsce, ulegając jedynie posiadającemu w kolekcji 12 złotych krążków Arturowi Partyce<ref name="90 lat"/>.
{ class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
bgcolor="#EFEFEF"
!Mistrzostwa Polski
!Pozycja
!Wynik
Warszawa 1974 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,09
Bydgoszcz 1975 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,10
Bydgoszcz 1976 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,17
Bydgoszcz 1977 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,17
Warszawa 1978 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,20
Poznań 1979 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,25
Łódź 1980 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,22
Lublin 1982 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,28
Bydgoszcz 1983 bgcolor="silver" 2. miejsce 2,28
Lublin 1984 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,28
Bydgoszcz 1985 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,30
Grudziądz 1988 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,29
}
Hala
Jacek Wszoła ma w kolekcji 11 medali halowych mistrzostw Polski seniorów. W klasyfikacji wszech czasów halowego czempionatu Wszoła zajmuje pierwsze miejsce<ref name="90 lat"/>.
{ class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
bgcolor="#EFEFEF"
!Mistrzostwa Polski
!Pozycja
!Wynik
Katowice 1975 bgcolor="silver" 2. miejsce<ref name="90 lat"/>
Warszawa 1976 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,18<ref name="pic"></ref>
Zabrze 1977 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,17<ref name="pic"/>
Zabrze 1978 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,20<ref name="pic"/>
Zabrze 1979 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,17<ref name="pic"/>
Zabrze 1980 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,30<ref name="pic"/>
Zabrze 1981 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,27<ref name="pic"/>
Zabrze 1984 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,30<ref name="pic"/>
Zabrze 1986 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,33<ref name="pic"/>
Zabrze 1987 bgcolor="gold" 1. miejsce 2,27<ref name="pic"/>
Zabrze 1989 bgcolor="silver" 2. miejsce<ref name="90 lat"/>
}
Progresja wyników
Progresja wyników Jacka Wszoły w poszczególnych latach kariery<ref></ref>.
{ class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
bgcolor="#EFEFEF"
!Wiek
!Rezultat
!Data
!Miejsce
17 2,08 28 października 1973 Warszawa
18 2,20 8 czerwca 1974 Kassel
19 2,23 9 sierpnia 1975 Warszawa
20 2,29 8 września 1976 Koblencja
21 2,30 11 września 1977 Fürth
22 2,24 17 września 1978 Warszawa
23 2,29 3 lipca 1979 Sztokholm
24 2,35 25 maja 1980 Eberstadt
26 2,28 3 lipca 1982 Lublin
27 2,28 26 czerwca 1983 Bydgoszcz
28 2,31 2 września 1984 Rzym
29 2,32 19 czerwca 1985 Warszawa
30 2,25 30 sierpnia 1986 Warszawa
31 2,15 7 czerwca 1987 Eberstadt
32 2,29 14 sierpnia 1988 Grudziądz
33 2,20 4 czerwca 1989 Eberstadt
36 2,00 12 września 1992 Zduńska Wola
41 2,01 Birmingham
}
Rekordy
Rekordy świata
{class="wikitable"
!Konkurencja
!Rezultat
!Data
!Miejsce
Skok wzwyż – stadion 2,35<ref name="tilastopaja" /><ref name=autonazwa2>Wynik przetrwał do 1 sierpnia 1980.</ref> 25 maja 1980 Eberstadt
}
Rekordy Europy
{class="wikitable"
!Konkurencja
!Rezultat
!Data
!Miejsce
Skok wzwyż – stadion 2,29<ref name="90 lat"/> 8 września 1976 Koblencja
Skok wzwyż – stadion 2,35<ref name="tilastopaja" /><ref name=autonazwa2 /> 25 maja 1980 Eberstadt
}
Rekordy Polski
W ciągu swojej 18-letniej kariery Jacek Wszoła ustanowił jedenaście rekordów Polski na stadionie<ref name="rekordy"/>.
{class="wikitable"
!Rezultat
!Data
!Miejsce
2,20<ref>Wyrównany rekord Edwarda Czernika.</ref> 8 czerwca 1974 Kassel
2,22 24 maja 1975 Warszawa
2,23 9 sierpnia 1975 Warszawa
2,24 8 czerwca 1976 Mediolan
2,25 22 czerwca 1976 Bydgoszcz
2,26 12 lipca 1976 Warszawa
2,27 22 sierpnia 1976 Warszawa
2,29 8 września 1976 Koblencja
2,30 11 września 1977 Fürth
2,31 25 maja 1980 Eberstadt
2,35 25 maja 1980 Eberstadt
}
Rekordy życiowe
{class="wikitable"
!Konkurencja
!Rezultat
!Data
!Miejsce
!Uwagi
Skok wzwyż – stadion 2,35<ref name="tilastopaja" /> 25 maja 1980 Eberstadt rekord świata
Skok wzwyż – hala 2,33<ref name="tilastopaja" /> 9 lutego 1986 Zabrze
}