Języki północnosłowiańskie
Języki północnosłowiańskie – określenie używane do oznaczenia różnych grup języków słowiańskich.
Języki zachodniosłowiańskie i wschodniosłowiańskie traktowane łącznie
Określenie to może oznaczać języki zachodniosłowiańskie i języki wschodniosłowiańskie traktowane łącznie, przeciwstawiane językom południowosłowiańskim. W IX wieku grupa południowa została odseparowana od pozostałych grup wskutek inwazji Madziarów. Aczkolwiek podział na języki północne i południowe nie jest powszechnie uznany, a w klasyfikacjach języków słowiańskich najczęściej pominięty, określenie północnosłowiański pojawia się często jako skrót myślowy<ref>Bernard Comrie & Greville G. Corbett, The Slavonic languages (Londyn, 1993), str. 75 & 115-119.</ref><ref>Hannu Tommola, 2000, "On the Perfect in North Slavic." Östen Dahl (ed.), Tense and Aspect in the Languages of Europe. Berlin: Mouton de Gruyter, str. 441-478.</ref>. Do wspólnych cech należy rozwój grup olT-, orT- pod intonacją cyrkumfleksalną w loT-, roT- (pol. łokieć, czes. loket, ros. локоть (łokot´), ale schorw. lakat) i formy D. l.p., M. i B. l.m. typu dušě, a nie dušę.
W XIX wieku pojęcie było popularne w kręgach panslawistycznych, zwłaszcza w Rosji, gdzie postulowano bliskie pokrewieństwo między Polakami, Czechami a Rosjanami, co również miało usprawiedliwić przynależność Polski do Rosji.
Hipotetyczna wymarła grupa
Określenie północnosłowiański może się również odnieść do hipotetycznej czwartej grupy języków słowiańskich, niezależnej od tradycyjnych języków zachodniosłowiańskich, wschodniosłowiańskich i południowosłowiańskich. Zdaniem niektórych slawistów taka grupa kiedyś istniała naprawdę, zawierając wymarłe obecnie dialekty słowiańskie, których nie można zaliczyć ani do grupy zachodniej, ani do wschodniej. Dialekt staronowogrodzki, ocharakteryzowany przez prasłowiańskie archaizmy które nie przetrwały w żadnym innym języku słowiańskim, według nich był pozostałostką takiej grupy<ref>Вячеслав Всеволод Иванов, "Генеалогическая классификация языков". Лингвистический энциклопедический словарь, Moskwa 1990, str. 93-98.</ref><ref>А.Ф. Журавлев, Лексико-статистическое моделирование системы славянского языкового родства, Moskwa, 1994, str. 63.</ref>.
Grupa języków sztucznych
Brak odrębnej grupy północnosłowiańskiej był również inspiracją dla językotwórców do jej eksperymentalnego stworzenia. Fikcyjne języki północnosłowiańskie cechują się na ogół wpływami języków ugrofińskich, północnogermańskich lub bałtyckich<ref>Tilman Berger: 103Vom Erfinden Slavischer Sprachen104 (PDF)</ref>. Najbardziej znanymi przykładami są:- Sievrøsku, stworzony w 1992 roku przez Jamesa Campbella jako język mieszkańców fikcyjnej wyspy na Morzu Bałtyckim, zawiera więc wpływy języków skandynawskich. Sievrøsku jest pisany w alfabecie łacińskim, choć ma też alternatywną pisownię cyrylicą. Jego angielska nazwa brzmi Sevorian<ref></ref>.
- Vuozgašchai wyewoluował z języka prasłowiańskiego i przejął wiele cech języków uralskich, zwłaszcza języka komi. Pisany jest cyrylicą i ma trzynaście przypadków. Vuozgašchai odgrywa rolę w historii alternatywnej Ill Bethisad. Autorem projektu jest Jan van Steenbergen, który również stworzył język wenedycki. Angielska nazwa Vuozgašchai brzmi Vozgian, polska – wozgijski<ref></ref>.
- Nasika (nasëku enezükütü, ang. Nassian) został stworzony w 2001 roku przez Jana Havliša jako część Ill Bethisad, w której istnieje na terytoriach Finlandii i Karelii. Wywodzi się z prasłowiańskiego, ale uległ wpływom gockim, bałtyckim i ugrofińskim. Przeszedł różne stadia rozwoju: wersja klasyczna była związana z kulturą szwedzką, a współczesny język napiętnowany jest przez pracę dziewiętnastowiecznych językoznawców i językowych purystów. Nasika składa się z dialektów: sedigradskiego, karelskiego, ładożskiego i onieżskiego. Jest pisana alfabetem łacińskim<ref></ref>.