Hamburg
Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg, łac. Hammonia, dosł. Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości<ref></ref><ref></ref>.
Historia
Pierwsza osada na terenie dzisiejszego Hamburga pochodzi z IV w. p.n.e. Od IV do VI w. n.e. tereny te zostały zasiedlane przez Sasów. W 810 cesarz Karol Wielki wybudował kościół, żeby nawracać pogańskich dotąd Sasów. Dla obrony tego kościoła został zbudowany gród warowny, który nazwano w 858 Hammaburg<ref>z dlniem. słowa hamme oznaczające "wysunięty nad wodą cypel lądu", co zgadza się z topografią miasta</ref>, w 983 zdobyty i spalony przez Drzewian.
W XII w. Łaba zdobywała coraz to większe znaczenie. Handel w regionie północnoeuropejskim szybko się rozwijał, w roku 1189 z rąk cesarza Fryderyka I Barbarossy Hamburg uzyskał przywilej pobierania ceł nad Łabą i wtedy właśnie zdobył status Wolnego Miasta Rzeszy (niem. Kaiserlich freye Reichsstadt).
W średniowieczu Hamburg stał się najważniejszym portem hanzeatyckim na Morzu Północnym i służył jako punkt przeładunkowy rozmaitych towarów, m.in. futer, zboża, sukna, śledzi i drewna. Jednak najbardziej popularnym towarem eksportowym Hamburga było piwo.
Od 1356 corocznie w mieście jest organizowana uczta z okazji dnia św. Macieja – 24 lutego. W średniowieczu dzień ten był uznawany za początek wiosny, a więc okazję do świętowania. W Hamburgu podejmowano wtedy ważne decyzje polityczne, m.in. wybierano burmistrza. Mieszkańcy Hamburga chwalą się, że to najstarsza regularnie wydawana uczta na świecie<ref>
</ref>.
Rozwój miasta przyspiesza tempa w 1558 roku, po otwarciu giełdy hamburskiej będącą pierwszą taką placówką w krajach niemieckojęzycznych.
Podczas okresu reformacji życie ewangelików skupiało się w kościele Bugenhagena, proces reformacji przebiegał w Hamburgu bardzo spokojnie, w XVII wieku większość mieszkańców stanowią ewangelicy do których należało większość kościołów. W 1619 Hamburg był największym miastem na ziemiach niemieckich.
W roku 1678 rozpoczyna działanie Opera w Hamburgu będąca jedną z pierwszych w Europie. Kulturalny rozkwit miasta nastąpił jednak dopiero w XVIII wieku między innymi za sprawą założenia Hamburskiego Teatru Narodowego (1767).
Ciemnym okresem w historii miasta stała się epidemia dżumy przetaczająca się przez Europę w 1713 która to również dotknęła Hamburg.
Pomiędzy rokiem 1806 a 1814 Hamburg był okupowany przez oddziały Napoleońskie. Wydarzenie to z jednej strony przyczyniło się do przeobrażeń demokratycznych, z drugiej zaś strony tymczasowo zahamowało rozwój miasta.
Do roku 1842 miasto pozostawało w granicach wyznaczonych jeszcze w średniowieczu.
Po wielkim pożarze, który strawił jedną trzecią miasta a większa część ludności straciła dach nad głową, nastąpiła szybka odbudowa miasta oparta o nowoczesne rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne.
Około roku 1850 Hamburg liczył już 50 000 mieszkańców.
W roku 1860, wraz z postępującą industrializacją, rozpoczął się proces wchłaniania okolicznych miejscowości przez rozrastające się miasto.
Hamburg dzięki rozwojowi żeglugi morskiej i handlu z krajami Zachodu w drugiej połowie XIX wieku, znacznie rozbudował port i magazyny portowe.
Największą dzielnicą portową była Speicherstadt zbudowana w latach 1881-1888. W następnych dziesięcioleciach port rozbudowano również na drugim brzegu Łaby.
Założenie portu wolnocłowego w roku 1888 uczyniło Hamburg jednym z największych składów kawy, kakao, przypraw oraz dywanów. Budowa Nordseeostkanal w roku 1895 zwiększyła jeszcze bardziej atrakcyjność portu, jako że od tej pory zapewnione było bezpośrednie i szybkie połączenie z obszarem Morza Bałtyckiego.
Od roku 1900 Hamburg zaczyna nabierać wielkomiejskiego charakteru. wówczas to miasto przekracza milion mieszkańców. W roku 1937 specjalne ustawy wyznaczyły granice aglomeracji hamburskiej, które obowiązują do dnia dzisiejszego.
Okres II wojny światowej był najtragiczniejszym wydarzeniem w dziejach Hamburga. Miasto szczególnie ucierpiało w 1943 roku w czasie bombardowań alianckich (Operacja Gomora) będących reakcją na niemiecką agresję.
Wtedy to większa część zabudowy została zniszczona, zginęły dziesiątki tysięcy ludzi.
W roku 1962 Wielka Powódź, która zalała wielkie obszary północnych Niemiec, dotknęła także Hamburg.
Architektura
Stare zabytkowe miasto – w większości zniszczone w wyniku alianckiego nalotu dywanowego 27 lipca 1943 (ponad 40 tysięcy ofiar) – otoczone jest nowoczesnymi osiedlami wkomponowanymi w obszary leśne.
Historyczne centrum Hamburga znajduje się między dworcem głównym a placem Gänsemarkt
Ulica Jungfernstieg nad rzeką Alster pozostaje ulicą handlową i promenadą Hamburga.
Obraz miasta kształtowany jest przez wieże głównych świątyń: Kościoła św. Katarzyny, św. Piotra, św. Jakuba, św. Mikołaja i św. Michała. Ten ostatni jest cennym zabytkiem barokowej architektury sakralnej w północnych Niemczech.
Historia Kościoła Św. Piotra położonego przy dzisiejszym deptaku handlowym Mönckebergstraβe sięga XII wieku, po wielkim pożarze Hamburga w roku 1842, kiedy to budowlę strawił ogień, kościół odbudowano.
Kościół Św. Mikołaja przy placu Hopfenmarkt, został mocno zniszczony podczas II Wojny Światowej. Ruiny jego wieży pozostawiono jako pomnik.
Sięgające XVII wieku domy Krameramtswohnungen, wyróżniają się swą północnoniemiecką architekturą. W jednym z nich znajduje się Muzeum Historii Hamburga.
Budynek Giełdy Hamburskiej jest najstarszym budynkiem tego typu na ziemiach niemieckich, połączony jest tylną częścią z ratuszem.
Monumentalny ratusz otwarty w 1897 roku został zbudowany w miejscu starego, który spłonął w 1842 roku. Ratusz wyróżnia się bogato zdobioną fasadą, wzdłuż której ustawiono w sumie 20 posągów cesarzy. Ponad bramą główną napisane jest po łacinie: „LIBERTATEM QUAM PEPERERE MAIORES DIGNE STUDEAT SERVARE POSTERITAS“ – „Wolność, którą zdobyli przodkowie, niech godnie starają się zachować potomni“.
Podział administracyjny
ilustracja
Hamburg podzielony jest obecnie na siedem okręgów (Bezirke).
{ class="prettytable sortable"
! style="background:#efefef;" Okręg
! style="background:#efefef;" Populacja<ref>Dane pochodzą z 2006 roku</ref>
! style="background:#efefef;" Powierzchnia
! style="background:#efefef;" mieszk./km²
Hamburg-Mitte align="right" 238.257 align="right" 107,1 km² align="right" 1652,46
Altona align="right" 246.936 align="right" 78,3 km² align="right" 3153,72
Eimsbüttel align="right" 248.233 align="right" 50,1 km² align="right" 4954,75
Hamburg-Nord align="right" 283.246 align="right" 57,8 km² align="right" 4900,05
Wandsbek align="right" 408.032 align="right" 147,5 km² align="right" 2766,32
Bergedorf align="right" 118.789 align="right" 154,8 km² align="right" 767,37
Harburg align="right" 200.134 align="right" 161,0 km² align="right" 1243,07
}
Kultura
Tradycje kulturalne tego hanzeatyckiego miasta sięgają średniowiecza. Ogromny wpływ na historię kultury wywarli tacy poeci jak Friedrich Klopstock, Gotthold Lessing i Heinrich Heine oraz sławni na całym świecie kompozytorzy, a wśród nich Händel, który działał w pierwszej położonej po za Włochami publicznej operze<ref></ref>. Z Hamburga wywodził się Johannes Brahms. Gustav Gründgens swoją legendarną inscenizacją „Fausta“ Goethego tworzył tu historię teatru, a grupa The Beatles w Starclubie świętowała swój przełom.
Hamburskie sceny teatralne oferują rozmaite sztuki artystyczne, począwszy od teatru improwizowanego, aż do baletu Johna Neumeiera. Oprócz trzech teatrów narodowych, w tym założonej w 1678 r. Hamburskiej Opery Narodowej, Teatru Niemieckiego i Teatru Thalia, ponad 50 muzeów oraz w sumie 313 scen teatralnych i muzycznych oraz mnogość kabaretów przyciąga dużą liczbę publiczności.
Hamburg jest po Nowym Jorku i Londynie trzecim co do wielkości miastem musicalowym na świecie.
Gospodarka
Port w Hamburgu jest ważnym centrum handlu z krajami Europy Wschodniej i Północnej.
Wśród portów obsługujących kontenerowce zajmuje drugie miejsce w Europie i siódme na świecie. Położony jest 120 km od linii morza, a mimo to może przyjąć największe kontenerowce świata.
Śródlądowe położenie, a także bogate możliwości kontynuowania transportu drogą kolejową, wodną i autostradami decydują o stopniu używalności tego portu. Sam tylko obrót z krajami Morza Bałtyckiego stanowi 25%.
W Hamburgu będącym metropolią handlową i komunikacyjną ma swoją siedzibę ponad 90 konsulatów. Spośród tylko azjatyckich przedsiębiorstw aż 460 ma w Hamburgu swoją centralę europejską bądź swój oddział. Wraz z rozwijającym się centrum handlowym miasta powstaje nad samą Łabą nowoczesna dzielnica handlowo-przemysłowa Hafencity.
Hamburg będąc także siedzibą wysoko wyspecjalizowanego przemysłu jest w czołówce ośrodków rozwoju medycyny i biotechnologii. To również światowe centrum przemysłu lotniczego. Właśnie tutaj powstaje wiele podzespołów wielkiego Airbusa A380.
Media
Hamburg jest miastem mediów. W mieście tym jest między innymi produkowany Der Spiegel, Stern i Die Zeit. Siedzibę mają w Hamburgu liczne wydawnictwa: Gruner + Jahr, Axel Springer Verlag, Bauer Verlagsgruppe, Verlagsgruppe Milchstrasse (część wydawnictwa Burda), Jahreszeiten Verlag oraz Hoffmann & Campe Verlag.
Poza tym mieści się tutaj największa niemiecka agencja prasowa Deutsche Presse Agentur dpa. Redakcja ARD produkuje codzienne wiadomości telewizyjne Tagesschau, Tagesthemen i Nachtmagazin. Główną siedzibę ma w Hamburgu również pierwsza stacja telewizyjna Norddeutscher Rundfunk. Znajduje się tutaj również RTL Nord (RTL Television – regionalna telewizja komercyjna z główną siedzibą w Kolonii oraz Sat 1 i ZDF – studia regionalne.
Hamburg słynie również z renomowanych agencji reklamowych w Europie, takich jak: Scholz & Friends, Springer & Jacoby, Jung von Matt, TBWA, Kolle Rebbe, Zum Goldenen Hirschen, Grabarz & Partner oraz agencji kreatywnych, m.in.: Peter Schmidt Group, Faktor Design i Landor Associates.
Demografia
W grudniu roku 2006 żyło w Hamburgu 469.051 ludzi obcego pochodzenia (tj. 26,8 procent mieszkańców)<ref>Hamburger Abendblatt</ref>. Według oficjalnych danych z 2010 roku, 20.635 mieszkańców Hamburga to Polacy<ref>a I 4 - j/10 H373291292 [http://international.hamburg.de/ Strona internetowa miasta