Gaz ziemny
Gaz ziemny zwany również błękitnym paliwem – rodzaj paliwa kopalnego pochodzenia organicznego, gaz zbierający się w skorupie ziemskiej w pokładach wypełniających przestrzenie, niekiedy pod wysokim ciśnieniem. Pokłady gazu ziemnego występują samodzielnie lub towarzyszą złożom ropy naftowej lub węgla kamiennego.
Zawartość składników jest zmienna i zależy od miejsca wydobycia, jednak głównym składnikiem stanowiącym ponad 90% gazu ziemnego jest zawsze metan. Oprócz niego mogą występować niewielkie ilości etanu, propanu, butanu i innych związków organicznych i mineralnych. Gaz ziemny jest bezwonny i jest specjalnie nawaniany przed wprowadzeniem do sieci gazowej w celu ułatwienia wykrycia jego obecności w powietrzu. Gaz ziemny jest mniej szkodliwy dla środowiska niż inne źródła energii: emisja CO2 ze spalania gazu jest do 30% mniejsza niż w przypadku ropy oraz do 60% mniejsza niż w przypadku węgla. Znacznie zredukowana jest także emisja innych substancji, w tym rtęci, siarki oraz dwutlenku azotu<ref>Gaz ziemny – wybór czystszej energii</ref>.
Zasoby
Zasoby gazu ziemnego na świecie w miliardach metrów sześciennych w roku 2001<ref>Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa – Biuletyn Górniczy Marzec-Kwiecień 2003 r.</ref>:
{ border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:100%;" cellpadding=3 cellspacing=0 width=50%
bgcolor=#C1D8FF align=center
!width=15%Pozycja
!width=50%Państwo
!width=35%Zasoby w mld m³
bgcolor=#EFEFEF
align=center bgcolor=#F0F8FF
*
style="text-align:left;"Świat
154 248
align=center bgcolor=#F0F8FF
1
style="text-align:left;"Rosja
47 544
align=center bgcolor=#F0F8FF
2
style="text-align:left;"Iran
22 988
align=center bgcolor=#F0F8FF
3
style="text-align:left;"Katar
14 392
align=center bgcolor=#F0F8FF
4
style="text-align:left;"Arabia Saudyjska
6 198
align=center bgcolor=#F0F8FF
5
style="text-align:left;"Zjednoczone Emiraty Arabskie
6 002
align=center bgcolor=#F0F8FF
6
style="text-align:left;"USA
5 021
align=center bgcolor=#F0F8FF
7
style="text-align:left;"Algieria
4 520
align=center bgcolor=#F0F8FF
8
style="text-align:left;"Wenezuela
4 177
align=center bgcolor=#F0F8FF
9
style="text-align:left;"Nigeria
3 509
align=center bgcolor=#F0F8FF
10
style="text-align:left;"Irak
3 107
}
Według OECD światowe zasoby gazu ziemnego są nadal znaczne, choć ich wydobycie będzie coraz trudniejsze:
</ref> }}
Wydobycie
W światowym wydobyciu gazu ziemnego w 2001 przodowały:
{ border=1 style="border-collapse:collapse; font-size:100%;" cellpadding=3 cellspacing=0 width=50%
bgcolor=#C1D8FF align=center
!width=15%Pozycja
!width=25%Państwo
!width=30%Wydobycie w PJ
!width=30%Wydobycie w mld m³<ref>przyjmując średnią wartość opałową gazu ziemnego na 30 MJ/m³ 1 PJ odpowiada około 33 mln m³ gazu ziemnego</ref>
bgcolor=#EFEFEF
align=center bgcolor=#F0F8FF
*
style="text-align:left;"Świat
100 000
3 300
align=center bgcolor=#F0F8FF
1
style="text-align:left;"Rosja
23 200
765,6
align=center bgcolor=#F0F8FF
2
style="text-align:left;"USA
21 100
696,3
align=center bgcolor=#F0F8FF
3
style="text-align:left;"Kanada
6 500
214,5
align=center bgcolor=#F0F8FF
4
style="text-align:left;"Algieria
3 400
122,2
align=center bgcolor=#F0F8FF
5
style="text-align:left;"Iran
2 350
77,55
align=center bgcolor=#F0F8FF
6
style="text-align:left;"Holandia
2 200
72,6
align=center bgcolor=#F0F8FF
7
style="text-align:left;"Norwegia
2 200
72,6
align=center bgcolor=#F0F8FF
8
style="text-align:left;"Uzbekistan
2 150
70,95
align=center bgcolor=#F0F8FF
9
style="text-align:left;"Meksyk
2 050
67,65
}
Europa
Największym producentem gazu ziemnego w Europie Północnej jest Norwegia, która bogaci się dzięki złożom pod dnem Morza Norweskiego oraz Północnego. Zapewniają one bezpieczeństwo energetyczne temu nordyckiemu państwu oraz stałe dochody, które dzięki wcześnie przyjętym założeniom politycznym, w całości są przeznaczane na modernizację norweskiej gospodarki.
3 października 2006 na hurtowym rynku gazu w Wielkiej Brytanii nastąpiło niespotykane wydarzenie – ceny osiągnęły po raz pierwszy w historii wartość ujemną. Producenci byli zmuszeni dopłacać odbiorcom, aby pozbyć się nadwyżek towaru. Było to związane z komercyjnym uruchomieniem nowego gazociągu Langeled, transportującego gaz z Norwegii do Anglii. W ramach testów wpompowano do niego dodatkowe ilości gazu, które "zalały" Europę.
Polska
W Polsce gaz ziemny wydobywa się głównie na Podkarpaciu (Przemyśl, Husów, Sanok) i Zapadlisku Przedkarpackim (wysokometanowy) w wyniku odmetanowywania kopalni węgla kamiennego w GOP, w Wielkopolskiem (Odolanów, Międzychód) oraz Lubuskiem (Drezdenko). Pierwsze odwierty zakończyły się powodzeniem i uruchomienie 13 kopalń planowane jest przez PGNiG już w 2012 roku. W ostatnim czasie rozpoczęły się nowe badania w celu potwierdzenia obecności ropy w okolicach Szamotuł oraz Trzcianki i Czarnkowa.
Oprócz zasobów tradycyjnych, w Polsce istnieją także możliwości wydobycia ze złóż niekonwencjonalnych - z węgla kamiennego, łupków oraz izolowanych porów skalnych<ref>O gazie niekonwencjonalnym</ref>. Ich wielkość szacuje się na 1,5-3 bln metrów sześciennych. W roku 2010 rozpoczną się pierwsze prace poszukiwawcze, które w perspektywie kilku lat dadzą odpowiedź czy takie złoża istnieją. Złoża konwencjonalne są szacowane na 98 mld metrów sześciennych<ref></ref><ref></ref>.
Substitute natural gas – zastępczy gaz ziemny<ref>SNG – sztuczny gaz ziemny</ref>
Choć gaz ziemny z definicji jest paliwem kopalnym, możliwe jest produkowanie gazu o zbliżonych właściwościach z innych surowców. Podstawowy składnik gazu ziemnego, czyli metan, jest produktem m.in. fermentacji metanowej i znajduje się w gazie wysypiskowym, biogazie, gazie z odmetanowania kopalń. Możliwe jest również jego produkowanie z gazu syntezowego w procesie syntezy Fischera-Tropscha. Wykorzystanie sztucznie otrzymywanego metanu możliwe jest w dwóch wariantach:- oczyszczenie surowca (np. biogazu) w sposób zapewniający nieszkodliwość dla rurociągów, a następnie wprowadzenie go do gazociągu w niewielkiej ilości, co nie spowoduje przekroczenia norm jakości gazu w sieci przesyłowej,
- oczyszczenie surowca a następnie usunięcie z niego składników, których zawartość spowoduje niespełnienie norm jakości (przede wszystkim składników niepalnych obniżających wartość opałową i pary wodnej) i wprowadzenie go jako jedynego paliwa do sieci przesyłowej.
Wykorzystanie zastępczego gazu ziemnego z jednej strony pozwala na utylizację niekiedy uciążliwego odpadu (gaz wysypiskowy) a z drugiej na zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i niezależności od importu.
Podział gazu ziemnego
Ze względu na zawartość składników węglowodorowych:- suchy (mało propanu i wyższych węglowodorów)
- mokry (propan i wyższe węglowodory w ilościach od 5-10%)
- gazy bezazotowe (zawartość azotu poniżej 1-3%)
- gazy niskoazotowe (zawartość azotu w granicach 3-10%)
- gazy zaazotowane (zawartość azotu powyżej 10%)
- gazy małosiarkowe (zawartość siarkowodoru poniżej 0,3%)
- gazy siarkowe (zawartość siarkowodoru w granicach 0,3-3%)
- gazy wysokosiarkowe (zawartość siarkowodoru powyżej 3%)
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Portal informacyjny na temat rosyjskiego gazu (ros.)
- http://www.rynekgazu.pl