Europejska Stolica Kultury
Europejska Stolica Kultury – europejskie miasto wybrane przez Unię Europejską, które w ciągu jednego roku może zaprezentować życie kulturalne miasta, całego regionu i państwa.
W większości przypadków miasta starają się wykorzystać tę okazję i związane z nią fundusze (po 1,5 mln euro od UE w 2010 r.)<ref name=31-08-2010 ></ref> na rozwinięcie swojej oferty kulturalnej, tak by mogły przyciągnąć międzynarodową publiczność. Wybrany ośrodek przez 12 miesięcy przedstawia swoje dziedzictwo historyczne. Miasta i regiony organizują specjalnie na tę okazję koncerty, festiwale, pokazy, konferencje i inne działania reklamujące miasto i region.
Historia
, pomysłodawczyni tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, Greczynka
Idea, by użyć kultury do głębszego zintegrowania Europejczyków, zrodziła się 13 czerwca 1985 podczas spotkania Rady Unii Europejskiej. Przedstawiła ją grecka minister kultury Melina Mercouri.
Inicjatywa Europejskich Miast Kultury szybko się przyjęła w Europie. Pierwszym Europejskim Miastem Kultury były greckie Ateny. Podobna inicjatywa pojawiła się też w Ameryce.
W 1999 jej nazwę zmieniono na Europejskie Stolice Kultury, wprowadzono też zmiany procedury wyboru miast-organizatorów, które obowiązują od 2005. Co roku typowane są dwa państwa z Unii Europejskiej, z których chętne miasta na 9 lat wcześniej składają swoje kandydatury. Spośród zgłoszonych miast Unia Europejska wybiera po jednym z obu państw.
Miasta kandydackie muszą spełnić szereg warunków przewidzianych w aktach prawa unijnego — m.in. promowanie własnej kultury poprzez instytucję Ambasadora Kultury czyli twórcy silnie związanego z miastem, współpracę międzynarodową, akcentowanie wartości europejskich oraz prowadzenie działań kulturalnych promujących miasto i region. Nie bez znaczenia są też metody propagowania informacji o kandydacie: coraz większa wagę przykłada się tu do technologii informatycznych.
Nominowani w Unii Europejskiej
Europejskie Miasta Kultury (1985-2012)- 1985: Ateny (Grecja)
- 1986: Florencja (Włochy)
- 1987: Amsterdam (Holandia)
- 1988: Berlin Zachodni (Berlin Zachodni)
była Europejskim Miastem Kultury w 1986
była Europejskim Miastem Kultury w 1993
- 1989: Paryż (Francja)
- 1990: Glasgow (Wielka Brytania)
- 1991: Dublin (Irlandia)
- 1992: Madryt (Hiszpania)
- 1993: Antwerpia (Belgia)
- 1994: Lizbona (Portugalia)
- 1995: Luksemburg (Luksemburg)
- 1996: Kopenhaga (Dania)
- 1997: Saloniki (Grecja)
- 1998: Sztokholm (Szwecja)
- 1999: Weimar (Niemcy)
- 2000: Reykjavík (Islandia), Bergen (Norwegia), Helsinki (Finlandia), Bruksela (Belgia), Praga (Czechy), Kraków (Polska), Santiago de Compostela (Hiszpania), Awinion (Francja), Bolonia (Włochy)
- 2001: Rotterdam (Holandia), Porto (Portugalia)
- 2002: Brugia (Belgia), Salamanka (Hiszpania)
- 2003: Graz (Austria)
- 2004: Genua (Włochy), Lille (Francja)
- 2005: Cork (Irlandia)
- 2006: Patras (Grecja)
- 2007: Luksemburg (Luksemburg), Sybin (Rumunia)
- 2008: Liverpool (Wielka Brytania), Stavanger (Norwegia)
- 2009: Wilno (Litwa)<ref>Zob. Dominik Szulc, Wilno – centrum obchodów Tysiąclecia Litwy i Europejska Stolica Kultury w 2009 roku, "Histmag.org", 5 lipca 2009.</ref>, Linz (Austria)
- 2010: Essen/Zagłębie Ruhry (Niemcy), Pecz (Węgry), Stambuł (Turcja)
- 2011: Turku (Finlandia), Tallinn (Estonia)
- 2012: Guimarães (Portugalia), Maribor (Słowenia)
- 2013: Marsylia-Prowansja (Francja), Koszyce (Słowacja)
- 2014: Umeå (Szwecja), Ryga (Łotwa)
- 2015: Mons (Belgia), Pilzno (Czechy)
- 2016: Wrocław (Polska), San Sebastián (Hiszpania)
- 2017: Dania, Cypr
- 2018: Holandia, Malta
- 2019: Włochy, Bułgaria
- 2020: Rumunia, Serbia, Irlandia
- 2021: Grecja, Chorwacja, Szwajcaria
- 2022: Wielka Brytania, Macedonia, Turcja
- 2023: Norwegia, Litwa, Bośnia i Hercegowina
- 2024: Niemcy, Ukraina, Albania
- 2025: Austria, Islandia, Czarnogóra
Polskie miasta jako Europejskie Stolice Kultury
, pierwsze miasto w Polsce z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury w 2000 roku
, drugie miasto w Polsce z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku
Do tej pory tylko dwa polskie miasta zostały wyróżnione tym tytułem. Pierwszym był Kraków, wybrany w 2000 roku. Rok ten był traktowany przez Unię Europejską wyjątkowo, jako podkreślenie trwałego dziedzictwa i wkładu miast europejskich w osiągnięcia kultury i cywilizacji światowej.
W związku z tym wybrano aż pięć miast z Unii Europejskiej, Reykjavík, Bergen oraz dwa miasta z nowych członków UE, mających wstąpić dopiero 1 maja 2004 - polski Kraków i czeską Pragę. Decyzja o wyborze spośród polskich miast właśnie Krakowa - została podjęta przez rząd polski. Nie odbywały się prezentacje ani konkursy poszczególnych miast.
21 czerwca 2011 roku do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury spośród polskich kandydatów nominowany został Wrocław.
Miasta kandydujące do Europejskiej Stolicy Kultury 2016
9 listopada 2009 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosił oficjalny konkurs o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Polskie miasto zostanie wybrane w ramach konkursu i wszystkie polskie miasta mają równe szanse w otrzymaniu tytułu. Chęć wystartowania w nim wyraziły: Białystok<ref>Oficjalna Strona internetowa Białegostoku, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>, Bydgoszcz<ref>Oficjalna strona internetowa Bydgoszczy, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>,Gdańsk<ref>Oficjalna Strona internetowa Gdańska, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>,Katowice<ref> Oficjalna Strona internetowa Katowic, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>, Lublin<ref>Oficjalna Strona internetowa Miasta Lublin, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>, Łódź<ref>Oficjalna Strona internetowa Łodzi, jako Kandydata do Europejskiej Stolicy Kultury w 2016</ref>, Poznań<ref>Oficjalna Strona internetowa Poznania, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>, Szczecin<ref>Oficjalna strona internetowa Szczecina, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>, Toruń<ref>Oficjalna Strona internetowa Torunia, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref>, Warszawa<ref>Oficjalna Strona internetowa Warszawy, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury w 2016</ref> i Wrocław<ref>Oficjalna strona internetowa Wrocławia, jako Kandydata do tytułu Europejska Stolica Kultury 2016</ref>.
Na początku października 2010 dokonano preselekcji miast hiszpańskich kandydujących do tytułu. Rywalizacja toczyła pomiędzy sześcioma miastami: Burgos, San Sebastián, Las Palmas de Gran Canaria, Kordobą, Segowią i Saragossą<ref>Burgos, San Sebastián, Las Palmas, Córdoba, Segovia y Zaragoza, candidatas a Capital Europea de la Cultura 2016, [dostęp 2010-10-14].</ref>. Dnia 28 czerwca 2011 na hiszpańską Europejską Stolicę Kultury wybrano miasto San Sebastián.
13 października 2010 roku wybrano 5 polskich miast, które przeszły do drugiego etapu konkursu - Gdańsk, Katowice, Lublin<ref>Lublin - Europejska Stolica Kultury 2016 - Kandydat: Dyskusja</ref>., Warszawa oraz Wrocław<ref>Lista miast ubiegających się o tytuł ESK 2016 - ogłoszona, [dostęp 2010-10-14].</ref>, zaś 21 czerwca 2011 roku 13-osobowa Komisja Selekcyjna, złożona z ekspertów Unii Europejskiej oraz polskich rzeczoznawców powołanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwycięzcą konkursu ogłosiła Wrocław.<ref>Wrocław Europejską Stolicą Kultury [dostęp 2011-06-21]</ref>
Kulturhauptstadt Europas
European Capital of Culture
Capitale européenne de la culture