Dziesięciobój lekkoatletyczny
Dziesięciobój – konkurencja lekkoatletyczna na otwartym stadionie, rozgrywana tylko przez mężczyzn, w skład której wchodzi 10 konkurencji. W hali mężczyźni rozgrywają siedmiobój.
Dziesięciobój rozgrywany jest w ciągu 2 kolejnych dni:- I dzień: bieg na 100 m, skok w dal, pchnięcie kulą, skok wzwyż, bieg na 400 m;
- II dzień: bieg na 110 m przez płotki, rzut dyskiem, skok o tyczce, rzut oszczepem, bieg na 1500 m.
Konkurencje biegowe odbywają się seriami na czas, w konkurencjach technicznych przeprowadza się trzy kolejki. Skok wzwyż i o tyczce rozgrywany jest na normalnych zasadach. Wyniki uzyskane przez zawodników przeliczane są na podstawie tabel wielobojowych na punkty i sumowane. Suma punktów decyduje o zajętym miejscu.
Dziesięciobój został włączony do programu olimpijskiego w 1912 roku. W olimpijskiej historii tej konkurencji znajdujemy także polski akcent – w 1972 roku w Monachium Ryszard Katus zdobył brązowy medal.
Incydentalnie organizowane są również zawody kobiet w dziesięcioboju (na najważniejszych imprezach kobiety rywalizują w siedmioboju), nieoficjalną rekordzistką świata w tej konkurencji jest Litwinka Austra Skujytė (8358 pkt, 2005).
Rekordy
{ class="toccolours" style="margin: 0;background:#f8f8f8;" width="50%" align="center"! konkurencja !! rekord świata!! rekord Polski
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
Roman Šebrle,
Sebastian Chmara,
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
Götzis, 27 maja 2001
Almaha, 17 maja 1998
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
rezultat
9026 pkt
8566 pkt
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
bieg na 100 m
10,64 s
10,97 s
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
skok w dal
8,11 m
7,56 m
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
pchnięcie kulą
15,33 m
16,03 m
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
skok wzwyż
212 cm
210 cm
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
bieg na 400 m
47,79 s
48,27 s
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
bieg na 110 m przez płotki
13,92 s
14,32 s
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
rzut dyskiem
47,92 m
44,39 m
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
skok o tyczce
4,80 m
5,20 m
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
rzut oszczepem
70,16 m
57,25 m
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
1500 m
4:21,98
4:29,66
}
Najlepsi zawodnicy w historii
{ class="toccolours" style="margin: 0;background:#f8f8f8;" width="60%" align="center"
! lp. !! wynik !! zawodnik !! państwo !! data !! miejsce
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 1.
9026 pkt. Roman Šebrle 27 maja 2001 Götzis
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 2.
8994 pkt. Tomáš Dvorák 4 lipca 1999 Praga
! 3.
8891 pkt. Dan O'Brien 5 września 1992 Talence
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 4.
8847 pkt. Daley Thompson 9 sierpnia 1984 Los Angeles
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 5.
8832 pkt. Jürgen Hingsen 9 czerwca 1984 Mannheim
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
Bryan Clay 30 czerwca 2008 Eugene
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 7.
8815 pkt. Erki Nool 7 sierpnia 2001 Edmonton
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 8.
8792 pkt. Uwe Freimuth 21 lipca 1984 Poczdam
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 9.
8790 pkt. Trey Hardee 20 sierpnia 2009 Berlin
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
! 10.
8784 pkt. Tom Pappas 2 czerwca 2003 Palo Alto
valign="top" align="left" style="font-size: 90%;background:#ffffff;"
}
Mistrzowie świata
- MŚ 1983 – Daley Thompson (Wielka Brytania)
- MŚ 1987 – Torsten Voss (NRD)
- MŚ 1991 – Dan O'Brien (USA)
- MŚ 1993 – Dan O'Brien (USA)
- MŚ 1995 – Dan O'Brien (USA)
- MŚ 1997 – Tomáš Dvořák (Czechy)
- MŚ 1999 – Tomáš Dvořák (Czechy)
- MŚ 2001 – Tomáš Dvořák (Czechy)
- MŚ 2003 – Tom Pappas (USA)
- MŚ 2005 – Bryan Clay (USA)
- MŚ 2007 – Roman Šebrle (Czechy)
- MŚ 2009 – Trey Hardee (USA)
- MŚ 2011 – Trey Hardee (USA)
Mistrzowie olimpijscy
- IO 1912 – Jim Thorpe (USA)
- IO 1920 – Helge Løvland (Norwegia)
- IO 1924 – Harold Osborn (USA)
- IO 1928 – Paavo Yrjölä (Finlandia)
- IO 1932 – James Bausch (USA)
- IO 1936 – Glenn Morris (USA)
- IO 1948 – Bob Mathias (USA)
- IO 1952 – Bob Mathias (USA)
- IO 1956 – Milt Campbell (USA)
- IO 1960 – Rafer Johnson (USA)
- IO 1964 – Willi Holdorf (RFN)
- IO 1968 – Bill Toomey (USA)
- IO 1972 – Nikołaj Awiłow (ZSRR)
- IO 1976 – Bruce Jenner (USA)
- IO 1980 – Daley Thompson (Wielka Brytania)
- IO 1984 – Daley Thompson (Wielka Brytania)
- IO 1988 – Christian Schenk (NRD)
- IO 1992 – Robert Změlík (Czechy)
- IO 1996 – Dan O'Brien (USA)
- IO 2000 – Erki Nool (Estonia)
- IO 2004 – Roman Šebrle (Czechy)
- IO 2008 - Bryan Clay (USA)
Znani dziesięcioboiści
- polscy:
- zagraniczni:
- Tomáš Dvořák (Czechy)
- Uwe Freimuth (NRD)
- Eduard Hämäläinen (Białoruś)
- Jürgen Hingsen (RFN)
- Bruce Jenner (USA)
- Erki Nool (Estonia)
- Dan O'Brien (USA)
- Tom Pappas (USA)
- Roman Šebrle (Czechy)
- Daley Thompson (Wielka Brytania)
- Jim Thorpe (USA)
- Siegfried Wentz (RFN)
- Paavo Yrjölä (Finlandia)
- Robert Změlík (Czechy)
- Jon Arnar Magnusson (Islandia)
Polscy finaliści olimpijscy (1-8)
- 3. Ryszard Katus 7984 1972
- 5. Ryszard Skowronek 8113 1976
- 6. Dariusz Ludwig 7978 1980
- 8. Tadeusz Janczenko 7861 1972
Polacy w dziesiątkach światowych tabel rocznych
- 1929 - 10. Antoni Cejzik, 7.233,53
- 1932 - 7. Zygmunt Siedlecki, 7.853,82
- 1934 - 10. Jerzy Pławczyk, 7.552,345
- 1937 - 6. Antoni Cejzik, 6.630
- 1938 - 4. Antoni Cejzik, 7.006
- 1972 - 2. Ryszard Skowronek, 8.146
- 1972 - 5. Ryszard Katus, 7.984a
- 1973 - 3. Ryszard Skowronek, 8.206
- 1973 - 9. Ryszard Katus, 8.020
- 1974 - 2. Ryszard Skowronek, 8.207a
- 1974 - 8. Ryszard Katus, 7.938
- 1975 - 4. Ryszard Skowronek, 8.185
- 1981 - 4. Dariusz Ludwig, 8.222
- 1998 - 9. Sebastian Chmara, 8.566
Linki zewnętrzne
- Przeliczanie punktów dziesięcioboju
- Lista rezultatów wszech czasów