Australia

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia nie posiada granic lądowych z żadnym państwem, ale ma sąsiadów poprzez morza. Od północy są to: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Stanowi szóste pod względem powierzchni państwo świata.

Australia jest krajem wysoko rozwiniętym, z wielokulturowym społeczeństwem. W porównaniu z innymi państwami (Wskaźnik Rozwoju Społecznego) Australia jest notowana bardzo wysoko, jeśli chodzi o jakość życia, opiekę zdrowotną, przeciętną długość życia, poziom wykształcenia, swobodę działalności ekonomicznej, wolność osobistą i prawa polityczne i obecnie znajduje się na 2 miejscu po Norwegii. Miasta australijskie są w światowej czołówce w dziedzinie życia kulturalnego.

Australia jest członkiem ONZ, Wspólnoty Narodów, G20, OECD, ANZUS, APEC, Pacific Islands Forum oraz WTO.

Pochodzenie nazwy

Nazwa Australia odnosząca się do kontynentu pochodzi od określenia Terra Australis, którego używali Europejczycy aż do połowy XVIII w. Jest to określenie łacińskie i znaczy Ziemia Południowa (łac. terra – ziemia, australis – południowy, -a).

Ustrój polityczny

Australia jest członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów, zachowującym w aktach prawnych nazwę dominium. Ustrojem politycznym jest formalnie federacyjna monarchia konstytucyjna z dwuizbowym parlamentem. Konstytucja z 1900 (z późniejszymi zmianami); głową państwa jest Królowa Australii (obecnie Elżbieta II) reprezentowana przez gubernatora generalnego. Tytuł Królowej Australii został nadany panującemu monarsze brytyjskiemu w 1971 przez australijski parlament.

Praktycznie głową państwa jest gubernator generalny Australii (obecnie Quentin Bryce), reprezentujący królową Australii Elżbietę II. Premierem Australii jest Julia Gillard. Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament, wyłaniany w wyborach powszechnych: Senat o kadencji sześcioletniej, liczący 76 senatorów: po 12 przedstawicieli każdego stanu i po 2 przedstawicieli Terytorium Północnego i Australijskiego Terytorium Stołecznego (co 3 lata połowa składu jest odnawiana) oraz Izba Reprezentantów o kadencji trzyletniej, licząca 150 deputowanych, wybieranych proporcjonalnie do liczby ludności; system wyborczy do Senatu jest mieszany.

Władzę wykonawczą sprawuje rząd formalnie pod przewodnictwem gubernatora generalnego, a faktycznie z premierem na czele, powołany przez gubernatora generalnego w imieniu królowej i odpowiedzialny przed Izbą Reprezentantów; do wyłącznej kompetencji władz federalnych należą sprawy: obrony, polityki zagranicznej, handlu zagranicznego i imigracji.

Prawa wyborcze (ograniczone cenzusami osiadłości) przysługują obywatelom, którzy ukończyli 18 lat. Wybory w Australii są obowiązkowe dla wszystkich obywateli, kara za nieoddanie ważnego głosu wynosi 50$. Według przepisów wyborczych obywatel zobowiązany jest oddać ważny głos. Głosowanie jest tajne.

Wymiar sprawiedliwości sprawują: Federalny Sąd Najwyższy, Sąd Federalny (sprawy gosp. i bankructwa), Australijski Sąd Rodzinny oraz stanowe sądy najwyższe i sądy jednostek terytorialnych.

Każdy stan ma własną konstytucję, dwuizbowy organ ustawodawczy (z wyjątkiem Queenslandu, gdzie istnieje parlament jednoizbowy) i rząd stanowy; na czele stanów stoją gubernatorzy mianowani przez monarchę bryt. na wniosek rządu Australii; stany dzielą się na hrabstwa, okręgi i miasta (z organami samorządowymi radami municypalnymi).

Historia

Geografia

Australia to szósty pod względem wielkości kraj świata, położony na kontynencie australijskim będącym najmniejszym spośród wszystkich kontynentów.
Najgęściej zaludnione jest wschodnie i południowo-wschodnie wybrzeże.
Australia leży na półkuli południowej i wschodniej. Jest to jeden z najbardziej płaskich kontynentów ze średnią wysokością 330 m.
Obszar pustynny zajmuje powierzchnię większą niż na jakimkolwiek innym kontynencie; dwie trzecie powierzchni leży w klimacie suchym lub półsuchym.
Linia brzegowa Australii jest mało rozwinięta, wzdłuż całego wybrzeża o długości 19 tys. km napotkać można jedynie dwie duże zatoki: Zatokę Karpentaria i Wielką Zatokę Australijską. Najwyższy szczyt Góra Kościuszki odkryty i nazwany przez Pawła Edmunda Strzeleckiego wznosi się na wysokość 2228 m n.p.m.

Demografia

Ludność kraju 1 października 2009 roku osiągnęła 22 000 000, co czwarty mieszkaniec urodził się za granicą<ref>Dziennik Polska-Europa-Świat, 28.08.2007 r., s. 14</ref>.

Miasta Australii

Stolicą Australii jest Canberra. Największym miastem w Australii jest Sydney. Do największych miast Australii należą:
!

! Miasto
! Ludność
! Stan

1
Sydney
4 293 100
Nowa Południowa Walia

2
Melbourne
4 000 000
Wiktoria

3
Brisbane
1 810 900
Queensland

4
Perth
1 650 000
Australia Zachodnia

5
Adelajda
1 138 833
Australia Południowa

6
Gold Coast
554 628
Queensland

7
Newcastle
512 000
Nowa Południowa Walia

8
Canberra
323 000
Australijskie Terytorium Stołeczne

9
Wollongong
274 000
Nowa Południowa Walia

10
Sunshine Coast
212 900
Queensland

11
Geelong
205 000
Wiktoria

12
Hobart
202 000
Tasmania

13
Townsville
165 059
Queensland

14
Cairns
130 000
Queensland

15
Toowoomba
119 133
Queensland

16
Darwin
111 300
Terytorium Północne

17
Launceston
98 000
Tasmania

18
Coffs Harbour
97 425
Nowa Południowa Walia

19
Mackay
78 000
Queensland

20
Bundaberg
74 000
Queensland

21
Alice Springs
28 000
Terytorium Północne

}

Statystyki demograficzne

{ class="wikitable" align=right style="text-align: center"
!6Wykres Demograficzny Australii

6

!6Historyczna Populacja

!RokPopulacjaZmiana proc.RokPopulacjaZmiana proc.

1900 3 765 400 — 1960 10 392 000 25,1%

1910 4 525 100 20,2% 1970 12 663 000 21,9%

1920 5 411 000 19,6% 1980 14 726 000 16,3%

1930 6 501 000 20,1% 1990 17 169 000 16,6%

1940 7 078 000 8,9% 2000 19 169 000 11,6%

1950 8 307 000 17,4% 2007 20 434 000 10,6%

}

{ class="wikitable" align=left
---
!"2" align="right" (2007)
---
Liczba ludności
20 434 176
---
!"2" Ludność według wieku
---
0 – 14 lat
19,3%
---
15 – 64 lat
67,4%
---
ponad 64 lata
13,2%
---
!"2" Wiek (mediana)
---
W całej populacji
37,1 lat
---
Mężczyzn
36,3 lat
---
Kobiet
38 lat
---
Przyrost naturalny
0,82%
---
Współczynnik urodzeń
12,02 urodzin/1000 mieszkańców
---
Współczynnik zgonów
7,56 zgonów/1000 mieszkańców
---
Współczynnik migracji
3,78 migrantów/1000 mieszkańców
---
!"2" Ludność według płci
---
przy narodzeniu
1,05 mężczyzn/kobiet
---
poniżej 15 lat
1,05 mężczyzn/kobiet
---
15 – 64 lat
1,02 mężczyzn/kobiet
---
powyżej 64 lat
0,79 mężczyzn/kobiet
---
!"2" Umieralność noworodków
---
W całej populacji
4,57 śmiertelnych/1000 żywych
---
płci męskiej
4,95 śmiertelnych/1000 żywych
---
płci żeńskiej
4,16 śmiertelnych/1000 żywych
---
!"2" Oczekiwana długość życia
---
W całej populacji
80,69 lat
---
Mężczyzn
77,75 lat
---
Kobiet
83,63 lat
---
Rozrodczość
1,76 urodzin/kobietę
}

Religia

+Podział ludności według religii<ref name="cia"></ref>

! Wyznanie !! % populacji !! Ilość wyznawców

Katolicy 25,8% 5 551 064

Anglikanie 18,7% 4 023 445

Zjednoczone Kościoły 5,7% 1 226 397

Prezbiterianie i Reformatorzy 3% 645 472

Prawosławni 2,7% 580 925

inni chrześcijanie 7,9% 1 699 744

Buddyści 2,1% 451 830

Muzułmanie 1,7% 365 767

inni 2,4% 516 378

Brak danych 11,3% 2 431 280

Brak wyznania 18,7% 4 023 445
}

Gospodarka

Australia należy do krajów rozwiniętych, gospodarkę Australii cechuje daleko posunięta koncentracja produkcji oraz centralizacja kapitału. Największe organizacje produkcyjno-usługowe to: Broken Hill Proprietary (BHP), Colonial Sugar Refining, Imperial Chemical Industries, Telstra.

Dzięki ogromnym bogactwom naturalnym Australia jest jednym z największych producentów boksytu, a także należy do najpoważniejszych dostawców węgla, rudy żelaza i złota.
Gdy w 1979 roku w rejonie Kimberley odkryte zostały złoża diamentów – Australia w produkcji tych kamieni doścignęła nawet Republikę Południowej Afryki.

Grunty orne stanowią jedynie 4% terytorium Australii, z czego uprawia się 80%. Pas ziemi uprawnej ciągnie się wzdłuż zachodnich zboczy Wielkich Gór Wododziałowych. Pastwiska zajmują 60% kraju. 25% powierzchni Australii zajmują gospodarstwa hodowlane, których jest ok. 16 tysięcy, o powierzchni średnio 30 tysięcy hektarów.

Liczba owiec w Australii stanowi 12% światowego pogłowia tych zwierząt.

Kultura

Pierwsze amatorskie przedstawienia teatralne odbywały się w teatrach więziennych. Pierwszy teatr w kraju powstał w Sydney (1830) i nazywał się Theatre Royal.

Media

Pierwszą australijską gazetą była "Sydney Gazette and the News South Wales Advertiser" (wydawany w latach 1803-1842). Główne dzienniki i czasopisma są w rękach korporacji prasowych takich jak: "Sydney News Ltd." i "The Herald Sun". W Australii ukazuje się 3000 gazet. Największe dzienniki to: "The Herald Sun" (założony w 1840, nakład 558 800 egzemplarzy) i "The Daily Telegraph" (założony w 1879, nakład 442 000 egzemplarzy). Wśród czasopism kobiecych prowadzi "Australian Women's Weekly" (założony w 1933, nakład 1 230 000 egzemplarzy). Agencje prasowe: "Australian Agency Press" (AAP, założona w 1935 w Melbourne, obecna centrala w Sydney) i "Australian United Press Ltd." (AUP).

Radio Australijskie rozpoczęło nadawanie 13 listopada 1923 r. a telewizja 1 listopada 1956 r. Działa telewizja i radio państwowe oraz stacje komercyjne, etniczne i środowiskowe. Media publiczne nadzoruje Australian Broadcasting Corporation (ABC), jest finansowana przez państwo (abonament zniesiono w 1974 r.). Istnieje jedna państwowa stacja telewizyjna i 4 stacje radiowe. W Australii nadaje około 50 komercyjnych stacji telewizyjnych i około 140 radiowych.

Komunikacja

Przecinający nizinę Nullarbor trakt kolejowy jest najdłuższym zbudowanym w linii prostej traktem kolejowym na świecie. Kolej kursuje między południową a zachodnią Australią.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Serwis Australia www.australia.com.pl

}}

Australien
Australia
Australie

Polska