Antoni Janik

Antoni Ryszard Janik, właśc. Werner Richard Janik (ur. 15 kwietnia 1920 w Zabrzu, zm. 7 sierpnia 2003 w Wormacji) - śląski piłkarz, wicemistrz Polski, 7-krotny reprezentant Polski w piłce nożnej, z Germanią Königshütte 3-krotny mistrz Górnego Śląska, uczestnik rozgrywek o mistrzostwo i puchar Niemiec.

Bramkarz, piłkarz reprezentacji Śląska i Polski. W pierwszej lidze grał wiele lat w AKS-ie Chorzów. Debiutował w reprezentacji Polski 31 sierpnia 1947 w Pradze w meczu z Czechosłowacją. Po aktywnej karierze został trenerem<ref>absolwenci kursu trenera piłki nożnej II klasy na AWF-ie Kraków w r. 1961</ref>. Po wysiedleniu z Górnego Śląska w 1977 r., ostatnie 26 lat życia spędził w Nadrenii-Palatynacie (Wormacja).

W Polsce bardziej znany pod imieniem Antoni (ówczesne władze PRL-u, pod groźbą nieudzielenia ślubu wymusiły w r. 1948 zmianę imienia, uważając imiona metrykalne za niemieckie)<ref name="odpis">Odpis aktu urodzenia (621/1920/I) z orzeczeniem: Zabrze, dnia 2 stycznia 1951 r. Orzeczeniem Starosty Powiatowego Katowickiego w Katowicach z dnia 23.2.1949 r. Nr A 23/I/131/49 zmieniono imiona obok naprowadzonemu z "Werner Ryszard" na "Antoni" Urzędnik Stanu Cywilnego /-/ podpis nieczytelny Zabrze dnia 14.2.1977 r. Kierownik USC z upoważnienia Irena Krężel.</ref>.

Biografia

Urodził się w niemiecko-górnośląskiej rodzinie urzędniczej, ojciec był inspektorem (dyrektorem) szpitali spółki brackiej, miał trzech braci. Po podziale Górnego Śląska jego rodzina znalazła się wpierw w Mysłowicach, a w r. 1928 w Królewskiej Hucie, gdzie uczęszczał do gimnazjum i uczył się zawodu technika dentystycznego. W tym czasie zaczął grać w AKS-ie.

W 1941 r. rozpoczął ochotniczo służbę wojskową w niemieckiej marynarce wojennej, która trwała do zakończenia II wojny światowej (Kilonia, Wiedeń, Sofia, Grecja, Jugosławia). Równocześnie regularnie grał w swoim klubie Germania Königshütte (AKS-ie), otrzymując urlopy okolicznościowe na ważniejsze mecze mistrzowskie i pucharowe.

Po kapitulacji dostał się w 1945 r. w północnych Niemczech do niewoli brytyjskiej, skąd w styczniu 1946 r., jako jedyny z rodziny wrócił do rodziców na Górny Śląsk aby wspomagać matkę, która po wejściu Armii Czerwonej została samotna, ponieważ ojca, za rzekomą przynależność do SA, wtrącono do więzienia.

Po powrocie z niewoli kontynuował grę w AKS-ie. Jednak w roku 1947 zmienił barwy klubowe, przechodząc do katowickiej Pogoni. Ówczesny selekcjoner reprezentacji, Zygmunt Alfus, uczęszczający regularnie na mecze ligowe Pogoni, dostrzegł jego talent i umiejętności, powołując go w tymże roku do kadry na mecz z Czechosłowacją w Pradze, w którym to spotkaniu zadebiutował w reprezentacji, przepuszczając wprawdzie 6 goli, ale równocześnie chroniąc drużynę od dużo wyższej porażki, zostając bohaterem meczu. Do jednego z jego najlepszych występów w reprezentacji należało historyczne zwycięstwo nad dużo wtedy wyżej notowaną Czechosłowacją 18 kwietnia 1948 w Warszawie 3:1, po którym kibice znieśli go na ramionach z boiska.
W tym okresie był jedynym kadrowiczem, który nie grał w pierwszej lidze.

W grudniu 1948 r. zmienił stan cywilny, poślubiając poznaną wcześniej sekretarkę Śląskiego Związku Piłki Nożnej, Elżbietę z domu Kania. Przed ślubem ówczesne władze urzędowe wymusiły zmianę jego imion z metrykalnych Werner Richard na Antoni, uważając je za niemieckie, grożąc zabronieniem małżeństwa<ref name="odpis" />.

Od 1949 r. do końca swej kariery sportowej występował znów w AKS-ie, który władze przemianowały na Budowlani.

Po zakończeniu aktywnej kariery piłkarskiej i ukończeniu kursu trenera piłki nożnej na krakowskiej AWF-ie łączył pracę zawodową z funkcją trenera w różnych klubach na Górnym Śląsku i Zagłębiu.

W latach 1955 i 1957 urodziło się mu dwóch synów, Christian i Jan.

Po śmierci rodziców pod koniec lat 60. zaczął starać się wraz z rodziną o stały wyjazd do Republiki Federalnej Niemiec, gdzie od czasu zakończenia II wojny światowej mieszkali jego bracia. Od tego momentu nasiliły się prześladowania i represje władz PRL-u wobec jego osoby i rodziny, m.in. został zwolniony z pracy.

Po wieloletnich staraniach, na początku 1977 roku otrzymał wraz z rodziną zezwolenie na przesiedlenie się do Republiki Federalnej Niemiec, co wiązało się z pozbawieniem (wraz z rodziną) polskiego obywatelstwa. 27 marca 1977 r. opuścił na zawsze wspólnie z rodziną swój rodzinny Górny Śląsk osiedlając się z nią, po krótkim pobycie w Kaiserslautern, w Wormacji nad Renem. Tutaj niezwłocznie podjął pracę w swoim wyuczonym zawodzie technika dentystycznego na uniwersytecie w Moguncji.

W roku 1985 przeszedł na emeryturę. Doczekał się jednej wnuczki. Po transformacji w Polsce parokrotnie odwiedził Górny Śląsk.

W wieku 83 lat po krótkiej i ciężkiej chorobie zmarł w Wormacji, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu komunalnym.

Mecze w reprezentacji

{
31 sierpnia 1947 Praga, Czechosłowacja - Polska 6:3 (1:0)

14 września 1947 Stockholm, Szwecja - Polska 5:4 (3:2)

17 września 1947 Helsinki, Finlandia - Polska 1:4 (1:1)

4 kwietnia 1948 Sofia, Bułgaria - Polska 1:1 (1:1)

18 kwietnia 1948 Warszawa, Polska - Czechosłowacja 3:1 (2:0)

25 sierpnia 1948 Warszawa, Polska - Jugosławia 0:1 (0:0)

19 września 1948 Warszawa, Polska - Węgry 2:6 (1:3)
}

Literatura

Zobacz też

Linki zewnętrzne


Werner Janik