8 listopada
Święta
- 749 – Al-Abbas został pierwszym kalifem z rodu Abbasydów.
- 1047 – Benedykt IX rozpoczął po raz trzeci sprawowanie urzędu papieskiego.
- 1414 – Zygmunt Luksemburski koronował się w Akwizgranie na króla Niemiec.
- 1519 – Hernán Cortés zdobył stolicę państwa Azteków Tenochtitlan, od tego czasu zwaną Meksykiem.
- 1520 – Krwawa łaźnia sztokholmska: po zdobyciu Sztokholmu przez wojska króla Danii Chrystiana II i koronowaniu się przez niego na króla Szwecji, sąd kościelny, wbrew obietnicy amnestii, skazał za rzekomą herezję na karę śmierci 82 szwedzkich magnatów.
- 1576 – Wojna osiemdziesięcioletnia: podpisano tzw. Pacyfikację Gandawską.
- 1602 – Na Uniwersytecie Oksfordzkim otwarto Bodleian Library.
- 1620 – Wojna trzydziestoletnia: decydujące zwycięstwo wojsk habsburskich nad czeskimi w bitwie na Białej Górze.
- 1658 – II wojna północna: zwycięstwo floty holenderskiej nad szwedzką w bitwie w Sundzie.
- 1793 – Otwarto muzeum w Luwrze.
- 1798 – John Fearn odkrył wyspę Nauru na Pacyfiku.
- 1861 – Wojna secesyjna: miał miejsce tzw. incydent Trent.
- 1887 – Emil Berliner opatentował gramofon.
- 1889 – Montana jako 41. stan dołączyła do Unii.
- 1892:
- Były prezydent Grover Cleveland pokonał urzędującego Benjamina Harrisona w wyborach prezydenckich w USA.
- W Danii wykonano ostatni wyrok śmierci.
- 1895 – Wilhelm Röntgen rozpoczął obserwację promieniowania rentgenowskiego (promieni X).
- 1900 – Zwodowano japoński pancernik Mikasa.
- 1917 – Rewolucja październikowa: władzę w Rosji przejęła Rada Komisarzy Ludowych na czele z Włodzimierzem Leninem; Lew Trocki został ministrem spraw zagranicznych, a Józef Stalin komisarzem ds. narodowości.
- 1918 – Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski zostali zwolnieni z twierdzy w Magdeburgu.
- 1923 – Adolf Hitler i Erich Ludendorff rozpoczęli pucz monachijski.
- 1926 – W Nikozji na Cyprze założono klub piłkarski APOEL FC.
- 1930 – Papież Pius XI przyjął na prywatnej audiencji nuncjusza w Polsce Francesco Marmaggi.
- 1931 – Hans-Thilo Schmidt przekazał Francuzom dokumentację wojskowej wersji Enigmy.
- 1932 – Franklin Delano Roosevelt wygrał wybory prezydenckie w USA.
- 1933 – Król Afganistanu Mohammad Nadir Szah został w Kabulu zastrzelony przez gimnazjalistę. Nowym królem został jego syn Muhammad Zahir Chan.
- 1934 – Pierre-Étienne Flandin został premierem Francji.
- 1935 – Premiera filmu Bunt na Bounty.
- 1936 – Hiszpańska wojna domowa: republikanie rozstrzelali w miejscowości Paracuellos de Jarama 2800-5000 więźniów ewakuowanych z Madrytu.
- 1939:
- W Monachium miał miejsce nieudany zamach bombowy na Adolfa Hitlera.
- Z holenderskiego miasteczka Venlo nad granicą z Niemcami, po zwabieniu podstępem, zostali uprowadzeni przez funkcjonariuszy niemieckiej służby bezpieczeństwa Sicherheitsdienst dwaj wysocy oficerowie brytyjskiego wywiadu MI6: kpt. S. Payne Best oraz mjr H. R. Stevens.
- 1940 – Premiera filmu Znak Zorro
- 1941:
- Powstała Komunistyczna Partia Albanii.
- Rozpoczęła się likwidacja getta w Dyneburgu na Łotwie.
- 1942 – II wojna światowa w Afryce: siły brytyjsko-amerykańskie w ramach operacji Torch wylądowały w Maroku i Algierii.
- 1948 – W katastrofie lotniczej nad Kanałem La Manche zginęło 8 osób, w tym 6 zawodników reprezentacji Czechosłowacji w hokeju na lodzie.
- 1949 – Francja przyznała autonomię Kambodży.
- 1950 – Wojna koreańska: chiński MiG-15 zestrzelił amerykański F-80 Shooting Star, w pierwszym w historii pojedynku między myśliwcami odrzutowymi.
- 1956 – Została odkryta Kometa Arenda-Rolanda, jedna z najjaśniejszych w XX wieku.
- 1960:
- John Fitzgerald Kennedy został wybrany na 35. prezydenta USA.
- Norma Gladys Cappagli z Argentyny zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1960.
- 1961 – 77 osób zginęło w katastrofie samolotu Lockheed Constellation w Richmond (Wirginia).
- 1962 – Premiera filmu Bunt na Bounty.
- 1965:
- 58 osób zginęło w katastrofie Boeinga 727 na lotnisku w Cincinnati (Ohio).
- Utworzono Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego.
- Zniesiono karę śmierci w Wielkiej Brytanii.
- 1968 – Przyjęto Konwencję wiedeńską o ruchu drogowym.
- 1971 – Ukazał się album Led Zeppelin IV z niewydanym nigdy na singlu utworem Stairway to Heaven.
- 1974 – Ukazał się album Sheer Heart Attack grupy Queen.
- 1982 – Ponad 90% Turków opowiedziało się za nową konstytucją, tym samym zgodziło się na przedłużenie o kolejne 7 lat sprawowania władzy prezydenckiej przez szefa rządu wojskowego Kenana Evrena.
- 1983 – Angola: 130 osób zginęło w katastrofie Boeinga 737-200 należącego do TAAG Angola Airlines.
- 1984 – Rozpoczęła się misja STS-51-A wahadłowca Discovery.
- 1987 – Podczas obchodów brytyjskiego Dnia Pamięci w Enniskillen (Irlandia Północna), bomba podłożona przez IRA zabiła 11 osób.
- 1988 – George H. W. Bush wygrał wybory prezydenckie w USA.
- 1989 – W Jordanii przeprowadzono pierwsze od 1967 roku wybory parlamentarne.
- 1991 – Filip Dimitrow został premierem Bułgarii.
- 1996 – Premiera filmu Okup.
- 1999 – Premiera filmu Świat to za mało.
- 2000 – W Tokio została aresztowana przywódczyni organizacji terrorystycznej Japońska Czerwona Armia Fusako Shigenobu.
- 2001 – W Wietnamie utworzono Park Narodowy Pù Mát.
- 2003 – 17 osób zginęło, a ponad 120 zostało rannych w zamachu bombowym w dzielnicy zamieszkanej przez zagranicznych pracowników w stolicy Arabii Saudyjskiej Rijadzie.
- 2004 – Z Kosmodromu Plesieck wystrzelono pierwszą rakietę nośną Sojuz 2.
- 2005:
- Ellen Johnson-Sirleaf zwyciężyła w II turze wyborów prezydenckich w Liberii.
- W Australii policja zatrzymała 16 osób oskarżonych o przygotowywanie ataku terrorystycznego. Znaleziono broń i środki chemiczne służące do produkcji bomb podobnych do użytych w zamachach w Londynie w lecie 2005.
- 2006:
- Przejście Merkurego na tle tarczy Słońca.
- W Dargai, w północnym Pakistanie, w zamachu bombowym przeprowadzonym przez ekstremistów islamskich zginęło 42 żołnierzy, a 20 zostało rannych.
- 2008 – Indyjska sonda Chandrayaan-1 weszła na orbitę Księżyca.
Urodzili się
- 30 – Nerwa, cesarz rzymski (zm. 98)
- 1491 – Teofilo Folengo, włoski poeta (zm. 1544)
- 1572 – Jan Zygmunt Hohenzollern, elektor Brandenburgii, książę pruski (zm. 1619)
- 1622 – Karol X Gustaw, król Szwecji (zm. 1660)
- 1656 – Edmund Halley, angielski astronom (zm. 1742)
- 1710 – Sarah Fielding, angielska pisarka (zm. 1768)
- 1781 – Karol Godula, śląski przedsiębiorca (zm. 1848)
- 1825 – Ludwig Carl Christian Koch, niemiecki entomolog, arachnolog (zm. 1908)
- 1847:
- Jean Casimir-Périer, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1907)
- Bram Stoker, angielski pisarz (zm. 1912)
- 1848 – Gottlob Frege, niemiecki matematyk, logik (zm. 1925)
- 1854 – Johannes Robert Rydberg, szwedzki fizyk (zm. 1919)
- 1857 – Alexandru C. Cuza – rumuński ekonomista i prawnik, polityk o zapatrywaniach nacjonalistycznych i antysemickich (zm. 1947)
- 1866 – Herbert Austin, angielski pionier samochodowy (zm. 1941)
- 1878 – Andrzej Witos, polski polityk, działacz ruchu ludowego, wiceprzewodniczący PKWN (zm. 1973)
- 1883 – Arnold Bax, angielski kompozytor (zm. 1953)
- 1884:
- Hermann Rorschach, szwajcarski psycholog (zm. 1922)
- Marian Szydłowski, polski inżynier górnictwa, polityk, minister (zm. 1939)
- 1892 – Teodor Piotrowski, polski polityk, działacz spółdzielczy, członek PKWN (zm. 1975)
- 1893 – Rama VII, król Tajlandii (zm. 1941)
- 1898 – Marie Prevost, kanadyjska aktorka (zm. 1937)
- 1899 – Jerzy Mieczysław Rytard, polski pisarz (zm. 1970)
- 1900 – Margaret Mitchell, amerykańska pisarka (zm. 1949)
- 1904 – Cedric Belfrage, angielski pisarz (zm. 1990)
- 1907 – Augustyn Suski, polski poeta, publicysta (zm. 1942)
- 1912 – Eugeniusz Markowski, polski malarz, scenograf, pedagog, dyplomata (zm. 2007)
- 1913 – June Havoc, amerykańska aktorka (zm. 2010)
- 1916 – Peter Weiss, niemiecki pisarz (zm. 1982)
- 1917:
- Bronisław Koniuszy, polski rzeźbiarz (zm. 1986)
- Tadeusz Nowakowski, polski pisarz (zm. 1996)
- 1919 – Władysław Pietrzak, polski działacz sportu motorowego (zm. 2008)
- 1920 – Eugênio de Araújo Sales, brazylijski duchowny katolicki, arcybiskup Rio de Janeiro, prymas Brazylii, kardynał
- 1921:
- Krystyna Ciechomska, polska aktorka
- Barbara Drapińska, polska aktorka (zm. 2000)
- Walter Mirisch, amerykański producent filmowy
- Gene Saks, amerykański reżyser filmowy
- 1922:
- Conrad Ahlers, niemiecki dziennikarz, polityk (zm. 1980)
- Christiaan Barnard, południowoafrykański kardiochirurg, pierwszy przeszczepił serce u człowieka (zm. 2001)
- 1923:
- Józef Hen, polski pisarz
- Jack Kilby, amerykański inżynier, twórca układu scalonego (zm. 2005)
- Halina Mickiewiczówna, polska śpiewaczka operowa (sopran koloraturowy) (zm. 2001)
- Jerzy Woźniak, polski żołnierz, lekarz, więzień polityczny, kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zm. 2012)
- 1926:
- Bogdan Baer, polski aktor (zm. 2002)
- Josef Koukl, czeski duchowny katolicki, biskup litomierzycki (zm. 2010)
- John Louis Mansi, brytyjski aktor (zm. 2010)
- 1927:
- Lal Krishna Advani, indyjski polityk, wicepremier Indii
- Nguyễn Khánh, wietnamski polityk, prezydent i premier Wietnamu Południowego
- Jerzy Krasicki, polski aktor
- 1929:
- Jan Młodożeniec, polski malarz, grafik, plakacista (zm. 2000)
- Jona Senilagakali, fidżyjski polityk, premier Fidżi (zm. 2011)
- 1931:
- Eugeniusz Kamiński, polski aktor
- Paolo Taviani, włoski reżyser filmowy
- 1932 – Stéphane Audran, francuska aktorka
- 1933:
- Peter Arundell, brytyjski kierowca wyścigowy Formuły 1 (zm. 2009)
- Ryszard Kincel, polski prozaik, publicysta, tłumacz (zm. 2004)
- Enea Masiero, włoski piłkarz, trener piłkarski
- 1934 – Jerzy Sito, polski pisarz, poeta, tłumacz (zm. 2011)
- 1935:
- Alain Delon, francuski aktor
- Alfonso López Trujillo, kolumbijski duchowny katolicki, arcybiskup Medellin, kardynał (zm. 2008)
- 1936 – Edward Gibson, amerykański astronauta
- 1937 – Jan Kociniak, polski aktor (zm. 2007)
- 1939 – Klemens Ścierski, polski polityk
- 1940:
- Charles Kowal, amerykański astronom (zm. 2011)
- Asja Łamtiugina, polska aktorka
- 1941 – Julian Józef Antonisz, polski reżyser filmów animowanych (zm. 1987)
- 1942:
- Sandro Mazzola, włoski piłkarz
- Włodzimierz Zientarski, polski dziennikarz, operator telewizyjny
- 1943 – Peter Cook, australijski polityk, minister w rządach Australijskiej Partii Pracy (zm. 2005)
- 1945:
- Abdelaziz Belkhadem, algierski polityk, premier Algierii
- Angela Scoular, brytyjska aktorka (zm. 2011)
- 1946:
- Guus Hiddink, holenderski piłkarz, trener piłkarski
- Yvon Neptune, haitański polityk, premier
- 1946 – Roy Wood, brytyjski muzyk zespołu Electric Light Orchestra
- 1947 – Stanisław Michalkiewicz, polski prawnik, dziennikarz, polityk
- 1949 – Bonnie Raitt, amerykańska wokalistka
- 1952 – Alfre Woodard, amerykańska aktorka
- 1953 – Dominik Rettinger-Wieczorkowski, polski reżyser filmowy
- 1954:
- Kazuo Ishiguro, brytyjski pisarz pochodzenia japońskiego
- Maria Zmarz-Koczanowicz, polska reżyserka filmowa
- 1956 – Richard Curtis, brytyjski pisarz
- 1957 – Porl Thompson, brytyjski gitarzysta zespołu The Cure
- 1959 – Caroline Knapp, amerykańska dziennikarka, pisarka (zm. 2002)
- 1960 – Jerzy Szyłak, polski naukowiec, scenarzysta komiksowy
- 1962 – Roman Polko, polski generał dywizji, dowódca jednostki specjalnej GROM
- 1965:
- Jędrzej Kodymowski, polski wokalista zespołu Apteka
- Mike Matarazzo, amerykański kulturysta
- 1966 – Maciej Pisarek, polski reżyser filmowy
- 1970:
- Tom Anderson, amerykański przedsiębiorca branży informatycznej, twórca i prezes serwisu społecznościowego MySpace
- Diana King, jamajska wokalistka
- Johann Mühlegg, niemiecki biegacz narciarski
- Péter Zilahy, węgierski pisarz, fotografik
- 1971:
- 1972 – Gretchen Mol, amerykańska aktorka
- 1973 – František Kaberle, czeski hokeista
- 1974:
- Matthew Rhys, walijski aktor
- Rachid Rokki, marokański piłkarz
- Tomasz Świątkiewicz, polski żużlowiec
- Todor Todorow, bułgarski szachista
- 1975:
- Brevin Knight, amerykański koszykarz
- José Manuel Pinto, hiszpański piłkarz, bramkarz
- Tara Reid, amerykańska aktorka
- 1976 – Lior Narkis, izraelski piosenkarz
- 1977 – Zahari Sirakow, bułgarski piłkarz
- 1978:
- Ewa Cabajewska, polska siatkarka
- Ali Karimi, iracki piłkarz
- 1979:
- Aaron Hughes, północnoirlandzki piłkarz
- Vladimir Shishelov, uzbecki piłkarz pochodzenia rosyjskiego
- 1980:
- Roman Archipow, rosyjski siatkarz
- Sebastián Battaglia, argentyński piłkarz
- Luis Fabiano, brazylijski piłkarz
- Diomansy Kamara, senegalski piłkarz
- 1981:
- Joe Cole, angielski piłkarz
- Mariusz Kałamaga, polski artysta kabaretowy, prezenter telewizyjny
- 1982 – Mika Kallio, fiński motocyklista
- 1983:
- Justyna Mospinek, polska łuczniczka
- Pawieł Pogriebniak, rosyjski piłkarz
- Chris Rankin, brytyjski aktor
- Blanka Vlašić, chorwacka lekkoatletka, skoczkini wzwyż
- 1985 – Magda Apanowicz, kanadyjska aktorka pochodzenia polskiego
- 1986 – Patricia Mayr, austriacka tenisistka
- 1987:
- Julio Dominguez, meksykański piłkarz
- Jacek Roszko, polski lekkoatleta, sprinter
- 1989 – Nico Polichronidis, niemiecki skoczek narciarski
- 1990 – Sacha Jones, nowozelandzka tenisistka
Zmarli
- 397 – Marcin z Tours, święty katolicki i prawosławny, biskup Tours, apostoł Galii (ur. pomiędzy 316 a 317)
- 1226 – Ludwik VIII Lew, król Francji (ur. 1187)
- 1308 – Jan Duns Szkot, szkocki franciszkanin, teolog, filozof (ur. 1266)
- 1599 – Francisco Guerrero, hiszpański kompozytor (ur. 1528)
- 1600 – Natsuka Masaie, japoński władca ziemski (ur. 1562)
- 1674 – John Milton, angielski poeta, działacz polityczny (ur. 1608)
- 1806 – Konstancja Benisławska, polska poetka (ur. 1747)
- 1830 – Franciszek I Burbon, król Obojga Sycylii (ur. 1777)
- 1840:
- Marcin Tạ Đức Thịnh, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1760)
- Paweł Nguyễn Ngân, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1771 lub 1790)
- Marcin Thọ, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1787)
- Józef Nguyễn Đình Nghi, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1793)
- Jan Chrzciciel Cỏn, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1805)
- 1873 – Manuel Bretón de los Herreros, hiszpański dramatopisarz (ur. 1796)
- 1877 – Karol Beyer, polski fotograf, numizmatyk, historyk sztuki (ur. 1818)
- 1887 – Doc Holliday, amerykański rewolwerowiec (ur. 1851)
- 1890 – César Franck, francuski kompozytor, organista (ur. 1822)
- 1908 – Victorien Sardou, francuski dramatopisarz (ur. 1831)
- 1921 – Pavol Hviezdoslav, słowacki poeta (ur. 1849)
- 1933 – Nadir Szach, król Afganistanu (ur. 1880)
- 1941 – Gaetano Mosca, włoski prawnik, historyk, socjolog (ur. 1858)
- 1942 – Edward Puchalski, polski reżyser filmowy, pionier kinematografii polskiej (ur. 1874)
- 1944 – Walter Nowotny, niemiecki as lotnictwa (ur. 1920)
- 1945 – Alexandre Cingria, szwajcarski artysta plastyk, pisarz i publicysta (ur. 1879)
- 1952 – Gino Fano, włoski matematyk (ur. 1871)
- 1953;
- Iwan Bunin, rosyjski pisarz (ur. 1870)
- John van Melle, południowoafrykański pisarz (ur. 1887)
- 1983 – Mordechaj Kaplan, amerykański reformator judaizmu (ur. 1881)
- 1984 – Mikołaj Rostworowski, polski poeta, eseista (ur. 1925)
- 1986 – Wiaczesław Mołotow, radziecki polityk, działacz partyjny, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR (ur. 1890)
- 1992 – Hanna Skarżanka, polska aktorka (ur. 1917)
- 1998:
- John Hunt, angielski oficer, alpinista, kierownik wyprawy, która w 1953 r. jako pierwsza zdobyła Mount Everest (ur. 1910)
- Jean Marais, francuski aktor (ur. 1913)
- 1999:
- Lester Bowie, amerykański trębacz jazzowy (ur. 1941)
- Jurij Małyszew, radziecki kosmonauta (ur. 1941)
- 2000:
- Wiesław Ciczkowski, polski pedagog (ur. 1951)
- Krzysztof Litwin, polski aktor (ur. 1935)
- Józef Pińkowski, polski polityk, premier (ur. 1929)
- Józef Rusiecki, polski pedagog (ur. 1947)
- 2004 – Bruno Bettinelli, włoski kompozytor (ur. 1913)
- 2006 – Basil Poledouris, amerykański kompozytor (ur. 1945)
- 2007:
- Stephen Fumio Hamao, japoński duchowny katolicki, kardynał (ur. 1930)
- Jan Mitręga, polski polityk, minister górnictwa i energetyki, wicepremier (ur. 1917)
- 2008 – Mieczysław Rakowski, polski dziennikarz, polityk, działacz komunistyczny, premier, I sekretarz KC PZPR (ur. 1926)
- 2009:
- Pierre Bottero, francuski pisarz fantasy (ur. 1964)
- Witalij Ginzburg, rosyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1916)
- 2010 – Lino Cignelli, włoski duchowny katolicki, franciszkanin, biblista, lingwista, profesor Studium Biblicum Franciscanum (ur. 1931)
- 2011:
- Heavy D, amerykański raper (ur. 1967)
- Walentin Kozmicz Iwanow, rosyjski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1934)
- Ed Macauley, amerykański koszykarz (ur. 1928)