4 marca
Święta
na rycinie z 1868- 852 – W dokumencie podpisanym przez księcia Trpimira I po raz pierwszy pojawiła się nazwa Chorwacja.
- 1152 – Fryderyk I Barbarossa został koronowany na króla Niemiec.
- 1226 – Hamm w Nadrenii Północnej-Westfalii uzyskało prawa miejskie.
- 1238 – W bitwie nad rzeką Sit armia mongolska pod wodzą Batu-chana pokonała wojska wielkiego księcia włodzimierskiego Jerzego II Wsiewołodowicza.
- 1341 – Ramathibodi I wstąpił na tron Syjamu.
- 1461 – Edward IV York został królem Anglii.
- 1519 – Ferdynand Cortez wylądował na wybrzeżu Meksyku.
- 1665 – II wojna angielsko-holenderska: Anglia wypowiedziała wojnę Niderlandom.
- 1681 – Król Anglii Karol II Stuart przyznał kwakrowi Williamowi Pennowi prawo do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii.
- 1789:
- Odbyło się pierwsze posiedzenie Kongresu Stanów Zjednoczonych.
- Weszła w życie Konstytucja Stanów Zjednoczonych.
- 1791 – Vermont jako 14. stan dołączył do Unii.
- 1794 – Została uchwalona 11. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, dotycząca prawa występowania z powództwem wobec indywidualnych stanów.
- 1797 – John Adams został 2. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1801 – Thomas Jefferson został 3. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1809 – James Madison został 4. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1817 – James Monroe został 5. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1818 – W Moskwie odsłonięto Pomnik Minina i Pożarskiego.
- 1825 – John Quincy Adams został 6. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1829 – Andrew Jackson został 7. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1837:
- Chicago otrzymało prawa miejskie.
- Martin Van Buren został 8. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1841 – William Henry Harrison został 9. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1845 – James Knox Polk został 11. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1848:
- Karol Marks został wydalony z Belgii.
- Król Sardynii Karol Albert ogłosił statut fundamentalny, ustanawiając monarchię konstytucyjną.
- 1849:
- Cesarz Austrii Franciszek Józef I manifestem ołomunieckim włączył Węgry do ziem cesarstwa, przekreślając ich niezależność.
- Zachary Taylor został 12. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1853 – Franklin Pierce został 14. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1857 – James Buchanan został 15. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1861 – Abraham Lincoln został 16. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1869 – Ulysses Simpson Grant został 18. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1877:
- Rutherford Hayes został 19. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- W Teatrze Bolszoj w Moskwie odbyła się prapremiera baletu Jezioro łabędzie z muzyką Piotra Czajkowskiego.
- 1881 – James Abram Garfield został 20. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1885 – Grover Cleveland został 22. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1889 – Benjamin Harrison został 23. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1890 – W Szkocji otwarto most kolejowy Forth Bridge.
- 1893 – Grover Cleveland został 24. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1895 – Wojna chińsko-japońska: zwycięstwo wojsk japońskich w bitwie pod Yingkou.
- 1897 – William McKinley został 25. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1902 – Niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę Seppina.
- 1908:
- 175 osób (172 uczniów, 2 nauczycieli i strażak) zginęło w pożarze szkoły w Colinwood (dziś dzielnica Cleveland w stanie Ohio).
- Założono Uniwersytet w Pretorii (RPA).
- 1909 – William Howard Taft został 27. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1913:
- Thomas Woodrow Wilson został 28. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- W Paryżu uruchomiono pierwsze na świecie budki telefoniczne z ogólnie dostępnymi telefonami.
- 1918:
- Rozpoczęła się pandemia grypy "hiszpanki", która zabiła od 50 do 100 milionów ludzi.
- Ustanowiono najważniejsze i najstarsze fińskie odznaczenie Order Krzyża Wolności.
- 1921:
- Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął rezolucję o ustanowieniu Grobu Nieznanego Żołnierza na Narodowym Cmentarzu w Arlington.
- Utworzono Park Narodowy Hot Springs w Arkansas.
- Warren Gamaliel Harding został 29. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1923 – Wojna domowa w Rosji: zwycięstwo Armii Czerwonej nad białogwardzistami w bitwie pod Amgą.
- 1929:
- Herbert Hoover został 31. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- W Meksyku została założona Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna.
- 1933 – Franklin Delano Roosevelt został 32. prezydentem Stanów Zjednoczonych.
- 1937 – Odbyła się 9. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1939 – Hiszpańska wojna domowa: broniące Madrytu oddziały republikańskie dokonały zamachu stanu skierowanego przeciwko komunistom i rządowi Juana Negrína.
- 1941 – Front zachodni: brytyjscy komandosi dokonali rajdu na norweski archipelag Lofoty.
- 1942 – Wojna na Pacyfiku: na południe od Jawy został zatopiony przez Japończyków australijski eskortowiec HMAS Yarra; zginęło 138 ze 151 członków załogi.
- 1943:
- Odbyła się 15. ceremonia wręczenia Oscarów.
- Wojna na Atlantyku: niemiecki okręt podwodny U 172 zatopił brytyjski okręt SS City of Pretoria ze 145 osobami na pokładzie.
- Wojna na Pacyfiku: zakończyła się bitwa na Morzu Bismarcka, w której australijskie i amerykańskie samoloty zniszczyły japoński konwój.
- 1945 – Powstał klub piłkarski Crvena Zvezda Belgrad.
- 1947 – Podpisano francusko-brytyjski Traktat z Dunkierki.
- 1949 – Andriej Wyszynski zastąpił Wiaczesława Mołotowa na stanowisku ministra spraw zagranicznych ZSRR.
- 1951 – W New Delhi rozpoczęły się I Igrzyska Azjatyckie.
- 1954:
- Joseph Murray i John Merrill dokonali w Bostonie pierwszego udanego przeszczepienia nerki.
- Todor Żiwkow został I sekretarzem Bułgarskiej Partii Komunistycznej.
- 1959 – Amerykańska sonda Pioneer 4 przeleciała w odległości 60 tys. km nad powierzchnią Księżyca.
- 1960 – 70 osób zginęło, a ponad 200 zostało rannych w wyniku eksplozji w porcie w Hawanie francuskiego statku La Coubre, przewożącego amunicję dla Kuby. Fidel Castro o zorganizowanie zamachu oskarżył USA.
- 1962 – 111 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-7 szkockich linii Caledonian Airways w Kamerunie.
- 1964 – Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła rezolucję o wysłaniu sił pokojowych na Cypr.
- 1966:
- John Lennon powiedział w wywiadzie dla brytyjskiej gazety Evening Standard, że grupa The Beatles jest popularniejsza od Chrystusa.
- Kanadyjski samolot Douglas DC-8 rozbił się podczas lądowania w Tokio; zginęły 64 osoby, 8 zostało rannych.
- 1970 – Na Morzu Śródziemnym zatonął francuski okręt podwodny Eurydice; zginęło 57 członków załogi.
- 1974 – Harold Wilson został po raz drugi premierem Wielkiej Brytanii.
- 1977 – Silne trzęsienie ziemi nawiedziło Bukareszt; zginęło 1570 osób, a około 11 tysięcy zostało rannych.
- 1978 – W brazylijskim mieście Belém otwarto Estádio Olímpico do Pará.
- 1979:
- Odbyły się wybory do Rady Najwyższej ZSRR.
- Papież Jan Paweł II wydał swoją pierwszą encyklikę Redemptor Hominis.
- Został odkryty Metis, jeden z księżyców Jowisza.
- 1980 – Robert Mugabe został premierem Zimbabwe.
- 1988:
- 23 osoby zginęły w katastrofie samolotu Fairchild Hiller FH-227 pod francuskim Fontainebleau.
- Otwarto szklaną piramidę w Luwrze.
- 1992 – W Algierii zdelegalizowano Islamski Front Ocalenia.
- 1994 – Rozpoczęła się misja STS-62 wahadłowca Columbia.
- 1996 – Zamachowiec-samobójca z Hamasu wysadził się przed wejściem do Centrum Dizengoffa w Tel-Awiwie; zginęło 13 osób, 125 zostało rannych.
- 2001:
- 59 osób zginęło w północnej Portugalii w wyniku zawalenia się mostu nad rzeką Duero.
- Liberalna Partia Andory odniosła zwycięstwo w wyborach parlamentarnych.
- Prawdziwa IRA dokonała zamachu bombowego na londyńską siedzibę BBC.
- Szwajcarzy nie wyrazili zgody w referendum na wstąpienie kraju do UE.
- Zwodowano lotniskowiec USS Ronald Reagan.
- 2002 – Ibrahim Rugova został pierwszym prezydentem Kosowa.
- 2003:
- W okolicach miasta Kumanowo, w wyniku wybuchu miny pod ich pojazdem zginęło dwóch żołnierzy z polskiego kontyngentu w Macedonii, a dwóch innych zostało rannych.
- W zamachu bombowym w poczekalni lotniska międzynarodowego w Davao na Filipinach zginęło 21 osób, ponad 100 zostało rannych.
- 2005:
- Jurij Krawczenko, były minister spraw wewnętrznych Ukrainy i jeden z głównych podejrzanych w sprawie zabójstwa opozycyjnego dziennikarza Georgija Gongadzego, zastrzelił się lub został zastrzelony.
- Porwana miesiąc wcześniej w Iraku włoska dziennikarka Giuliana Sgrena została uwolniona przez agentów włoskich służb specjalnych. W czasie jazdy na lotnisko w Bagdadzie samochód Włochów został ostrzelany przez amerykańskich żołnierzy; zginął dowódca operacji, a 4 osoby zostały ranne.
- 2007 – W Estonii odbyły się wybory parlamentarne, pierwsze w Europie Wschodniej z możliwością głosowania przez internet.
- 2010:
- Faure Gnassingbé zwyciężył w wyborach prezydenckich w Togo.
- Wskutek wybuchu paniki w świątyni Janki Ram w Kunda w indyjskim stanie Uttar Pradesh zginęło 65 osób, ponad 100 zostało rannych.
Urodzili się
- 1188 – Blanka Kastylijska, królowa Francji, żona króla Ludwika VIII Lwa (zm. 1252)
- 1394 – Henryk Żeglarz, infant portugalski (zm. 1460)
- 1678 – Antonio Vivaldi, włoski kompozytor (zm. 1741)
- 1756 – Henry Raeburn, szkocki malarz (zm. 1823)
- 1819 – Narcyza Żmichowska, polska pisarka, pedagog (zm. 1876)
- 1822 – Jules Antoine Lissajous, francuski matematyk i fizyk (zm. 1880)
- 1847 – Carl Josef Bayer, austriacki chemik, wynalazca procesu Bayera (zm. 1904)
- 1866 – Jan Zagleniczny, polski przemysłowiec i polityk (zm. 1931)
- 1879 – Bernhard Kellermann, niemiecki pisarz (zm. 1951)
- 1883 – Julius Fromm, chemik, wynalazca technologii produkcji prezerwatyw z ciekłej gumy (lateksu) (zm. 1945)
- 1886 – Kazimierz Świtalski, polski polityk, premier Polski, marszałek Sejmu (zm. 1962)
- 1892 – Nikołaj Kondratiew, rosyjski ekonomista (zm. 1938)
- 1893 – Cletus Andersson, szwedzki olimpijczyk (zm. 1971)
- 1900 – Jan Zachwatowicz, polski architekt, historyk architektury (zm. 1983)
- 1901 – Kazimierz Jarociński, działacz PTT (zm. 1945).
- 1902 – Jerzy Wolff, polski malarz, eseista, ksiądz (zm. 1985)
- 1903:
- Luis Carrero Blanco, hiszpański polityk, admirał (zm. 1973)
- Adam Polewka, polski pisarz, felietonista (zm. 1956)
- Wacław Taranczewski, polski malarz (zm. 1987)
- 1904:
- Kazimierz Banach, polski działacz ruchu ludowego (zm. 1985)
- George Gamow, amerykański fizyk jądrowy, kosmolog ukraińskiego pochodzenia (zm. 1968)
- 1906 – Karol Estreicher, polski historyk sztuki (zm. 1984)
- 1915 – Pavel Bunčák, słowacki pisarz i tłumacz (zm. 2000)
- 1916 – Giorgio Bassani, włoski pisarz (zm. 2000)
- 1919 – Juan Carlos Muñoz, argentyński piłkarz (zm. 2009)
- 1920 – Henryk Syska, polski pisarz, badacz dziejów oraz kultury ludowej Kurpiowszczyzny, Mazowsza, Warmii i Mazur (zm. 2000)
- 1921:
- Charles Dempsey, nowozelandzki działacz sportowy, prezydent Konfederacji Piłkarskiej Oceanii (OFC) (zm. 2008)
- Jan Šmíd, czeski pisarz, dziennikarz, grafik (zm. 2002)
- 1922:
- Xenia Stad-de Jong, holenderska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2012)
- Monika Warneńska, polska prozaik, reportażystka (zm. 2010)
- 1923 – Jan Mietkowski, polski dziennikarz, minister kultury i sztuki (zm. 1978)
- 1925 – Kazimierz Dębicki, polski aktor (zm. 2007)
- 1926 – Kazimiera Kijowska, polska dziennikarka (zm. 2011)
- 1928:
- Alan Sillitoe, angielski pisarz (zm. 2010)
- Jan Bogusz, polski pedagog (zm. 2009)
- 1931:
- Kazimierz Bossy, polski kontradmirał (zm. 2002)
- Rogelio Domínguez, argentyński piłkarz, bramkarz (zm. 2004)
- William Henry Keeler, amerykański duchowny katolicki, arcybiskup Baltimore, kardynał
- Kazimierz Radowicz, polski pisarz
- 1932:
- Ryszard Kapuściński, polski reportażysta, dziennikarz i publicysta (zm. 2007)
- Miriam Makeba, południowoafrykańska piosenkarka (zm. 2008)
- 1934 – Barbara McNair, amerykańska piosenkarka, aktorka (zm. 2007)
- 1935:
- Bent Larsen, duński szachista (zm. 2010)
- Kazimierz Paździor, polski bokser (zm. 2010)
- 1936:
- Jim Clark, brytyjski kierowca wyścigowy (zm. 1968)
- Stefan Pindelski, polski operator filmowy
- 1938 – Adam Daniel Rotfeld, polski polityk
- 1940 – Wołodymir Morozow, radziecki kajakarz
- 1941:
- Kazimierz Grześkowiak, polski satyryk, piosenkarz, kompozytor, współtwórca kabaretu Silna Grupa pod Wezwaniem (zm. 1999)
- Adrian Lyne, angielski reżyser, producent filmowy
- Hubert Wagner, polski siatkarz, trener siatkówki (zm. 2002)
- 1942:
- Kazimierz Gacki, polski duchowny katolicki (zm. 2011)
- Kazimierz Ratoń, polski poeta (zm. 1982)
- 1947:
- Jan Garbarek, norweski saksofonista jazzowy pochodzenia polskiego
- Ladislav Kuna, słowacki piłkarz, trener piłkarski (zm. 2012)
- 1948:
- James Ellroy, amerykański pisarz
- Shakin' Stevens, walijski piosenkarz rockandrollowy
- 1949 – Siergiej Bagapsz, abchaski polityk, premier i prezydent Abchazji (zm. 2011)
- 1951:
- Kenny Dalglish, szkocki piłkarz; trener piłkarski
- Chris Rea, brytyjski piosenkarz
- 1952:
- Jaan Eslon, szwedzki szachista (zm. 2000)
- Ronn Moss, amerykański aktor telewizyjny, wokalista
- 1953 – Paweł Janas, polski piłkarz, trener piłkarski
- 1954:
- Wanda Dybalska, polska dziennikarka, reporterka, autorka książek (zm. 2007)
- François Fillon, francuski polityk, premier od 2007
- 1955 – Dominique Pinon, francuski aktor
- 1961 – Steven Weber, amerykański aktor
- 1963:
- Jacek Kruczkowski, polski operator filmowy
- Jason Newsted, amerykański gitarzysta basowy (Metallica)
- 1964 – Jacek Dewódzki, polski wokalista, były członek zespołu Dżem i Harlem, obecnie Jacek i Placek oraz Revolucja
- 1965 – Jurij Łonczakow, rosyjski kosmonauta
- 1968 – Mounir Bouamrane, polski montażysta dźwięku i obrazu pochodzenia algierskiego (zm. 2004)
- 1970 – Caroline Vis, holenderska tenisistka
- 1971:
- Fergal Lawler, irlandzki perkusista
- Satoshi Motoyama, japoński kierowca wyścigowy
- Nick Stabile, amerykański aktor
- 1972:
- Dorota Gawryluk, polska dziennikarka telewizyjna
- Jos Verstappen, holenderski kierowca wyścigowy
- 1974:
- Magdalena Chemicz, polska piłkarka ręczna
- Mladen Krstajić, serbski piłkarz
- Karol Kučera, słowacki tenisista
- Ariel Ortega, argentyński piłkarz
- 1975:
- Kristi Harrower, australijska koszykarka
- Sebastian Niedziela, polski kompozytor
- 1976 – Robbie Blake, angielski piłkarz
- 1977 – Ana Guevara, meksykańska lekkoatletka
- 1978 – Jan Holoubek, polski operator filmowy
- 1979 – André Nascimento, brazylijski siatkarz
- 1980 – Omar Bravo, meksykański piłkarz
- 1981 – Miha Rihtar, słoweński skoczek narciarski
- 1982:
- Piotr Bajtlik, polski aktor
- Landon Donovan, amerykański piłkarz
- 1984 – Kazimierz Mazur, polski aktor
- 1985 – Mathieu Montcourt, francuski tenisista (zm. 2009)
- 1986 – Tom De Mul, belgijski piłkarz
- 1988:
- Steven Burke, brytyjski kolarz torowy
- Laura Siegemund, niemiecka tenisistka
- 1990 – Andrea Bowen, amerykańska aktorka
- 1991 – Diandra Newlin, amerykańska aktorka, piosenkarka, modelka
Zmarli
- 561 – Pelagiusz I, papież (ur. ?)
- 1172 – Stefan III węgierskiI, król Węgier (ur. 1147)
- 1193 – Saladyn, wódz i polityk muzułmański pochodzenia kurdyjskiego (ur. 1137 lub 1138)
- 1238:
- Jerzy II Wsiewołodowicz, wielki książę włodzimierski (ur. 1189)
- Joanna, królowa szkocka, żona Aleksandra II (ur. 1210)
- 1314 – Jakub Świnka, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński (ur. ?)
- 1484 – Kazimierz Jagiellończyk, święty, polski królewicz, patron Litwy i Korony, syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka (ur. 1458)
- 1496 – Zygmunt Habsburg, arcyksiążę Austrii Przedniej, hrabia Tyrolu (ur. 1427)
- 1832 – Jean-François Champollion, francuski lingwista, archeolog, egiptolog (ur. 1790)
- 1852 – Nikołaj Gogol, rosyjski pisarz (ur. 1809)
- 1910 – Knut Johan Ångström, szwedzki geofizyk (ur. 1857)
- 1916 – Franz Marc, niemiecki malarz i grafik (ur. 1880)
- 1925 – Maurycy Moszkowski, polski pianista i kompozytor (ur. 1854)
- 1941:
- Bruno Stanisław Gruszka, polski działacz ruchu ludowego (ur. 1881)
- Ludwig Quidde, niemiecki historyk i polityk, działacz ruchu pacyfistycznego (ur. 1858)
- 1942 – Zostali rozstrzelani przez Niemców pod Berezweczem:
- Mieczysław Bohatkiewicz, błogosławiony, polski duchowny katolicki katolicki, męczennik (ur. 1904)
- Władysław Maćkowiak, błogosławiony, polski duchowny katolicki, męczennik (ur. 1910)
- Stanisław Pyrtek, błogosławiony, polski duchowny katolicki, męczennik (ur. 1913)
- 1943 – Julian Krzewiński, polski aktor, pisarz, autor librett operetkowych i piosenek (ur. 1882)
- 1948 – Antonin Artaud, francuski poeta, aktor (ur. 1896)
- 1952 – Charles Scott Sherrington, angielski neurofizjolog (ur. 1857)
- 1967 – Włodzimierz Szymanowicz, polski poeta, artysta malarz i grafik (ur. 1946)
- 1970 – Jadwiga Kucianka, polska filolog, badacz Śląska (ur. 1924)
- 1976 – Walter Schottky, niemiecki fizyk (ur. 1886)
- 1977:
- Alexandru Ivasiuc, rumuński pisarz (ur. 1933)
- Lutz Schwerin von Krosigk, niemiecki polityk, działacz nazistowski, minister finansów III Rzeszy, kanclerz Niemiec (ur. 1887)
- 1982 – Tadeusz Gede, polski elektryk, polityk, wicepremier (ur. 1911)
- 1984 – Stanisław Broszkiewicz, polski prozaik, publicysta (ur. 1926)
- 1986 – Ding Ling, chińska pisarka (ur. 1904)
- 1987 – Georges Arnaud, francuski pisarz (ur. 1917)
- 1994 – John Candy, kanadyjski aktor, reżyser filmowy (ur. 1950)
- 1998 – Adam Bień, polski prawnik, polityk, zastępca Delegata Rządu na Kraj (ur. 1899)
- 2000 – Władysław Daniłowski, polski kompozytor, założyciel Chóru Dana (ur. 1902)
- 2002 – Tadeusz Szlagor, polski siatkarz, trener siatkówki, działacz sportowy, selekcjoner reprezentacji Polski, prezes PZPS (ur. 1929)
- 2003:
- Fedora Barbieri, włoska śpiewaczka operowa (mezzosopran) (ur. 1920)
- Sébastien Japrisot, francuski pisarz (ur. 1931)
- 2004:
- Walter Gómez, urugwajski piłkarz (ur. 1927)
- Jeremi Przybora, polski satyryk i reżyser, współtwórca Kabaretu Starszych Panów (ur. 1915)
- 2005 – Jurij Krawczenko, ukraiński polityk (ur. 1951)
- 2007:
- Tadeusz Nalepa, polski muzyk, gitarzysta bluesowy zespołu Breakout (ur. 1943)
- Andrzej Śliwiński, polski pierwszy wojewoda pilski, Honorowy Obywatel Miasta Piły (ur. 1926)
- 2008 – Gary Gygax, amerykański autor gier fabularnych (ur. 1938)
- 2009 – Józef Łabudek, polski działacz państwowy, wicewojewoda katowicki, wojewoda bielski (ur. 1929)
- 2010 – Władysław Ardzinba, abchaski polityk, prezydent Abchazji (ur. 1945)
- 2011:
- Krishna Prasad Bhattarai, nepalski polityk, premier Nepalu (ur. 1924)
- Charles Jarrott, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1927)
- Lucyna Legut, polska aktorka, pisarka, malarka (ur. 1926)
- Simon van der Meer, holenderski fizyk, laureat Nagroda Nobla (ur. 1925)
- Johnny Preston, amerykański piosenkarz (ur. 1939)
- 2012 – Michał Issajewicz, polski żołnierz AK, uczestnik zamachu na Franza Kutscherę (ur. 1921)