4 grudnia
Święta
- 502 p.n.e. – W Egipcie miało miejsce całkowite zaćmienie Słońca.
- 771 – Po śmierci swego brata Karlomana, Karol Wielki objął samodzielne rządy w królestwie Franków.
- 1110 – Krucjata norweska: krzyżowcy zdobyli Sydon.
- 1136 – Został zamordowany król Norwegii Harald IV.
- 1154 – Hadrian IV został papieżem.
- 1214 – Aleksander II został królem Szkocji.
- 1259 – Podpisano Traktat paryski.
- 1270 – Henryk I został królem Nawarry.
- 1503 – Za sfałszowanie weksla Wit Stwosz został skazany na wypalenie piętna na policzkach i dożywotni zakaz opuszczania Norymbergi.
- 1533 – Iwan IV Groźny został wielkim księciem moskiewskim.
- 1563 – Zakończono obrady soboru trydenckiego.
- 1676 – Wojna duńsko-szwedzka: bitwa pod Lund.
- 1759 – Wojna siedmioletnia: bitwa pod Miśnią.
- 1791 – Ukazał się pierwszy numer brytyjskiego tygodnika The Observer.
- 1798 – II koalicja antyfrancuska: bitwa pod Civita Castellana.
- 1808 – Wojny napoleońskie: wojska francuskie zajęły Madryt.
- 1829 – Brytyjskie władze kolonialne w Indiach zakazały praktykowania rytuału sati – palenia wdowy na stosie pogrzebowym męża.
- 1872:
- József Szlávy został premierem Węgier.
- Załoga brytyjskiego brygu Dei Gratia dostrzegła dryfujący amerykański statek Mary Celeste, jak się okazało bez załogi, której nigdy nie odnaleziono.
- 1881 – Ukazał się pierwszy numer Los Angeles Times.
- 1897 – Klęską Greków zakończyła się wojna grecko-turecka.
- 1905 – Na ulice czeskiej Opawy wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne
- 1909:
- W Londynie rozpoczęła się konferencja, mająca na celu sporządzenie katalogu zasad prawa międzynarodowego dotyczących działań wojennych na morzu.
- Założono klub hokejowy Montréal Canadiens.
- 1915 – Papież Benedykt XV utworzył Archidiecezję Winnipeg w Kanadzie.
- 1918 – Woodrow Wilson wyruszył na rozmowy pokojowe do Wersalu, stając się pierwszym urzędującym prezydentem USA, który odwiedził Europę.
- 1920 – Armia Czerwona zdobyła Erywań; upadek Demokratycznej Republiki Armenii.
- 1926 – Aleksandros Zaimis został premierem Grecji.
- 1930 – Watykan wyraził zgodę na naturalną regulację poczęć.
- 1933 – Rozpoczęła się Wystawa Berlińska.
- 1934 – W Japonii utworzono 5 parków narodowych.
- 1941 – W Moskwie zakończyły się dwudniowe rozmowy między Józefem Stalinem a gen. Władysławem Sikorskim.
- 1943 – Około 1800 osób zginęło w wyniku bombardowania Lipska przeprowadzonego przez Royal Air Force.
- 1944:
- 1945 – Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził członkostwo kraju w ONZ.
- 1946 – W moskiewskich zakładach MZMA rozpoczęto seryjną produkcję samochodów marki Moskwicz.
- 1947 – W Norymberdze zakończył się proces prawników z czasów Rzeszy.
- 1948 – Utworzono Wolny Uniwersytet Berlina.
- 1952 – Dokonano oblotu amerykańskiego samolotu patrolowego Grumman S-2 Tracker.
- 1954 – W Miami otwarto pierwszy Burger King.
- 1957 – W masywie Ich Bogdyn nuruu w południowej Mongolii wystąpiło trzęsienie ziemi o sile 8,1 stopni w skali Richtera. Wstrząs był odczuwalny na 5 mln km², a poważne zniszczenia odnotowano na terenie 300 tysięcy km².
- 1958:
- Dahomej (późniejszy Benin) i Wybrzeże Kości Słoniowej otrzymały autonomię w ramach Wspólnoty Francuskiej.
- Robert Timm i John Cook na samolocie Cessna 172 rozpoczęli z Las Vegas najdłuższy lot w historii lotnictwa z tankowaniem w powietrzu (lądowanie 7 lutego 1959).
- 1959 – Program Mercury: wystrzelono statek kosmiczny Mercury-Little Joe 2 z rezusem o imieniu Sam na pokladzie.
- 1963 – Aldo Moro został pierwszy raz premierem Włoch.
- 1964 – Ukazał się album Beatles for Sale grupy The Beatles.
- 1965 – NASA wystrzeliła statek kosmiczny Gemini 7.
- 1968 – Premiera filmu Tylko dla orłów.
- 1971:
- Armia indyjska wkroczyła na teren Bengalu Wschodniego, przyczyniając się do późniejszego oderwania się Bangladeszu od Pakistanu.
- W Belfaście 15 osób zginęło, a 17 zostało rannych w wyniku eksplozji bomby podłożonej w pubie przez protestanckie Ochotnicze Siły Ulsteru.
- 1972 – W wyniku zamachu stanu władzę w Hondurasie przejął generał Oswaldo López Arellano.
- 1974 – Na Sri Lance 191 osób zginęło w katastrofie holenderskiego samolotu Douglas DC-8, wiozącego pielgrzymów indonezyjskich do Mekki.
- 1976 – Jean-Bédel Bokassa proklamował Republikę Środkowoafrykańską monarchią i zmienił nazwę kraju na Cesarstwo Środkowoafrykańskie. Dokładnie rok później koronował się na cesarza i przyjął imię Bokassa I.
- 1977 – 100 osób zginęło w katastrofie porwanego Boeinga 737 w Malezji.
- 1978 – Amerykańska sonda Pioneer Venus 1 weszła na orbitę Wenus.
- 1980:
- Rozpad angielskiej grupy muzycznej Led Zeppelin, która była jednym z pionierów hard rocka.
- W katastrofie lotniczej pod Lizboną zginęli: premier Portugalii Francisco Sá Carneiro, minister obrony Adelino Amaro da Costa wraz ze swymi żonami, szef gabinetu premiera i 2 pilotów.
- 1981:
- Premiera filmu Nad złotym stawem.
- RPA przyznało niepodległość bantustanowi Ciskei.
- 1982 – Chiny przyjęły obecną konstytucję.
- 1984 – Kuwejcki samolot lecący z Dubaju do Karaczi został porwany przez związanych z Hezbollahem szyickich terrorystów i skierowany do Teheranu.
- 1985 – Zwodowano jedyny dzisiaj rosyjski lotniskowiec Admirał Kuzniecow.
- 1989 – W Moskwie na spotkaniu przedstawicieli państw Układu Warszawskiego potępiono interwencję w Czechosłowacji w 1968 roku jako sprzeczną z prawem międzynarodowym.
- 1990 – Duński okręt podwodny KDM Sælen zatonął podczas holowania z Kopenhagi do Århus.
- 1991 – Amerykańskie linie lotnicze Pan Am ogłosiły bankructwo.
- 1996 – NASA wystrzeliła sondę kosmiczną Mars Pathfinder.
- 1998 – Został wyniesiony na orbitę moduł ''Unity'', pierwszy zbudowany przez Amerykanów komponent Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).
- 1999 – Yukta Mookhey z Indii zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1999.
- 2002:
- Całkowite zaćmienie Słońca widoczne w południowej Afryce, na Oceanie Indyjskim i w Australii.
- W Makasar na indonezyjskiej wyspie Sulawesi w wyniku wybuchu bomby w barze sieci McDonald's zginęły 3 osoby, a 11 zostało rannych.
- 2005 – Nursułtan Nazarbajew wygrał po raz trzeci wybory prezydenckie w Kazachstanie.
- 2006 – W Bagdadzie 19-letni amerykański żołnierz Ross McGinnis zginął rzucając się na na odpalony granat i ratując w ten sposób życie 4 innym żołnierzom.
- 2009 – Co najmniej 39 osób zginęło w zamachu bombowym na meczet w pakistańskim Rawalpindi.
- 2010 – Z powodu strajku kontrolerów ruchu lotniczego w Hiszpanii wprowadzono stan wyjątkowy.
Urodzili się
- 1660 – André Campra, francuski kompozytor, dyrygent (zm. 1744)
- 1689 – Gotfryd Lengnich, gdański historyk, prawnik (zm. 1774)
- 1695 – Franciszek Serrano, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1748)
- 1711 – Maria Barbara Portugalska, królowa Hiszpanii (zm. 1758)
- 1713 – Gaspare Gozzi, włoski pisarz (zm. 1786)
- 1795 – Thomas Carlyle, szkocki pisarz, filozof (zm. 1881)
- 1800 – Karol Aarestrup, duński poeta, lekarz (zm. 1856)
- 1804 – Andrzej Edward Koźmian, polski literat, publicysta i działacz polityczny, kolekcjoner i bibliofil (zm. 1864)
- 1821 – Ernst Tempel, niemiecki astronom (zm. 1889)
- 1828 – Adam Stanisław Sapieha, książę, polski polityk (zm. 1903)
- 1835 – Samuel Butler, angielski pisarz (zm. 1902)
- 1849 – Szalony Koń, wódz Oglalów (zm. 1877)
- 1860 – Lillian Russell, amerykańska aktorka (zm. 1922)
- 1875 – Rainer Maria Rilke, austriacki pisarz (zm. 1926)
- 1881 – Erwin von Witzleben, niemiecki dowódca wojskowy, feldmarszałek III Rzeszy (zm. 1944)
- 1888 – Edward Próchniak, polski działacz komunistyczny, członek Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski (zm. 1937)
- 1889:
- Buck Jones, amerykański aktor (zm. 1942)
- Jan Dębski, polski polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1976)
- 1892 – Francisco Franco, hiszpański polityk, generał, dyktator Hiszpanii (zm. 1975)
- 1893 – Shamyl Bauman, szwedzki reżyser filmowy (zm. 1966)
- 1895 – Feng Youlan, chiński filozof i historyk filozofii (zm. 1990)
- 1896 – Nikołaj Tichonow, rosyjski pisarz (zm. 1979)
- 1900 – Waldemar Levy Cardoso, brazylijski wojskowy, generał (zm. 2009)
- 1903 – Cornell Woodrich, amerykański pisarz (zm. 1968)
- 1905:
- Emilio Medici, brazylijski polityk, prezydent Brazylii (zm. 1985)
- Josif Chejfic, rosyjski reżyser filmowy (zm. 1995)
- 1907 – Ksawery Pruszyński, polski pisarz (zm. 1950)
- 1908 – Alfred Day Hershey, brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1997)
- 1910:
- Thelma White, amerykańska aktorka (zm. 2005)
- Władysław Pożaryski, polski geolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 2008)
- Ramaswamy Venkataraman, indyjski polityk, prezydent Indii (zm. 2009)
- 1911 – Andrzej Szalawski, polski aktor (zm. 1986)
- 1913:
- Mark Robson, amerykański reżyser filmowy (zm. 1978)
- Seweryn Dalecki, polski aktor (zm. 2006)
- Robert Adler, amerykański fizyk, wynalazca (zm. 2007)
- 1916 – Franz Seitelberger, austriacki neurolog, neuropatolog (zm. 2007)
- 1918:
- Robert Ettinger, amerykański wojskowy, filozof, działacz społeczny (zm. 2011)
- Witold Wirpsza, polski pisarz (zm. 1985)
- Kaarle Ojanen, fiński szachista (zm. 2009)
- 1919 – Inder Kumar Gujral, indyjski polityk, premier Indii
- 1920:
- Wiesław Chrzanowski, polski porucznik Narodowej Organizacji Wojskowej-AK, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 2011)
- Robert Duncan, amerykański polityk (zm. 2011)
- 1921 – Deanna Durbin, kanadyjska aktorka
- 1922:
- Gérard Philipe, francuski aktor (zm. 1959)
- Olga Bielska, polska aktorka (zm. 1996)
- 1923 – Orlando Pingo de Ouro, brazylijski piłkarz (zm. 2004)
- 1924 – Zdzisław Kozień, polski aktor (zm. 1998)
- 1925 – Lino Lacedelli, włoski wspinacz (zm. 2009)
- 1926 – Carl Zimmerer, niemiecki ekonomista (zm. 2001)
- 1930:
- Leszek Bakuła, polski pisarz (zm. 1997)
- Jim Hall, amerykański gitarzysta jazzowy
- 1933 – Horst Buchholz, niemiecki aktor (zm. 2003)
- 1934 – Victor French, amerykański aktor (zm. 1989)
- 1936 – Barbara Sobotta, polska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2000)
- 1937 – Donnelly Rhodes, kanadyjski aktor
- 1939 – Henryk Piecuch, polski historyk, publicysta
- 1942:
- Fryderyka Elkana, polska piosenkarka
- Gemma Jones, brytyjska aktorka
- 1944 – Dennis Wilson, amerykański perkusista zespołu The Beach Boys (zm. 1983)
- 1947 – Lillian Watson, brytyjska śpiewaczka operowa (sopran)
- 1949:
- Jeff Bridges, amerykański aktor
- Zbigniew Eysmont, polski polityk, minister-członek Rady Ministrów do spraw przedsiębiorczości
- Pamela Stephenson, nowozelandzka aktorka
- 1950 – Steven Jesse Bernstein, amerykański poeta (zm. 1991)
- 1951:
- Mick Garris, amerykański reżyser filmowy
- Gary Rossington, amerykański gitarzysta zespołu Lynyrd Skynyrd
- Patricia Wettig, amerykańska aktorka
- 1952 – Zbigniew Bauer, polski krytyk literacki
- 1953:
- Jean-Pierre Darroussin, francuski aktor
- Siergiej Jastrzembski, rosyjski polityk
- Jean-Marie Pfaff, belgijski piłkarz, bramkarz
- János Solti, węgierski perkusista zespołu Locomotiv GT
- Jan Franciszek Wątroba, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski
- 1954 – Tony Todd, amerykański aktor
- 1955 – Cassandra Wilson, amerykańska wokalistka jazzowa
- 1957:
- Piotr Dąbrowski, polski aktor, reżyser teatralny
- Nikołaj Kolada, rosyjski dramaturg
- 1958 – Renata Kokowska, polska maratonistka
- 1959 – Paul McGrath, irlandzki piłkarz
- 1961:
- Piotr Bałtroczyk, polski dziennikarz, piosenkarz, poeta, satyryk, konferansjer
- Jarosław Gowin, polski publicysta, poseł na Sejm RP
- Ewa Uryga, polska piosenkarka
- 1963:
- Serhij Bubka, ukraiński lekkoatleta, skoczek o tyczce
- Jarosław Kret, polski dziennikarz, prezenter telewizyjny
- 1964:
- Grzegorz, polski duchowny prawosławny, biskup warszawsko-bielski
- Chelsea Noble, amerykańska aktorka
- Marisa Tomei, amerykańska aktorka
- 1965:
- Ulf Kirsten, niemiecki piłkarz
- Paweł Łoziński, polski reżyser filmowy
- 1966 – Masta Ace, amerykański raper
- 1967:
- Adamski, brytyjski muzyk house
- Guillermo Amor, hiszpański piłkarz
- 1969:
- Jay-Z, amerykański raper
- Plum Sykes, brytyjska pisarka
- 1970:
- Kevin Sussman, amerykański aktor
- Sylvester Terkay, amerykański wrestler
- 1971 – Shannon Briggs, amerykański bokser
- 1972:
- Sebastian Karpiniuk, polski prawnik, polityk (zm. 2010)
- Robert Żołędziewski, polski aktor
- 1973 – Tyra Banks, amerykańska modelka
- 1974:
- Manuela Henkel, niemiecka biegaczka narciarska
- Anke Huber, niemiecka tenisistka
- 1976:
- Kristina Groves, kanadyjska panczenistka
- Mbo Mpenza, belgijski piłkarz
- 1977:
- Darvis Patton, amerykański lekkoatleta, sprinter
- Wjaczesław Senczenko, ukraiński bokser
- Lubow Szaszkowa, rosyjska siatkarka
- 1978 – Lars Bystøl, norweski skoczek narciarski
- 1983 – Pablo Shorey, kubański zapaśnik
- 1984:
- Lindsay Felton, amerykańska aktorka
- Fernando Marqués, hiszpański piłkarz
- 1987 – Orlando Brown, amerykański aktor, piosenkarz, raper
- 1990 – Lukman Haruna, nigeryjski piłkarz
Zmarli
- 771 – Karloman, król Franków (ur. ok. 751)
- 880 – Seiwa, cesarz Japonii (ur. 850)
- 1136 – Harald IV Gille, król Norwegii (ur. ok. 1094)
- 1137 – Lotar III, książę Saksonii, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1075)
- 1214 – Wilhelm I Lew, król Szkocji (ur. 1142 / 1143)
- 1245 – Christian z Oliwy, polski duchowny katolicki, cysters, biskup Prus (ur. 1180)
- 1334 – Jan XXII, papież (ur. ok. 1245)
- 1341 – Janisław, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński (ur. ?)
- 1517 – Iwan Sapieha, wojewoda podlaski, wojewoda witebski (ur. ok. 1450)
- 1533 – Wasyl III Rurykowicz, wielki książę moskiewski (ur. 1479)
- 1574 – Jerzy Joachim Retyk, niemiecki matematyk i astronom (ur. 1514)
- 1642 – Armand Jean Richelieu, książę, francuski duchowny katolicki, kardynał, pierwszy minister króla Francji (ur. 1585)
- 1680 – Thomas Bartholin, duński lekarz, matematyk, teolog (ur. 1616)
- 1696 – Meishō, cesarzowa Japonii (ur. 1624)
- 1732 – John Gay, angielski pisarz (ur. 1685)
- 1798 – Luigi Galvani, włoski lekarz, fizyk (ur. 1737)
- 1828 – Robert Jenkinson, hrabia, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1770)
- 1863 – Aleksander Edelstein, polski rotmistrz, powstaniec styczniowy
- 1893 – John Tyndall, irlandzki fizyk (ur. 1820)
- 1932:
- Gustav Meyrink, austriacki pisarz (ur. 1868)
- Edmund Wojtyła, polski lekarz, brat Jana Pawła II (ur. 1906)
- 1933 – Stefan George, niemiecki pisarz (ur. 1868)
- 1934 – Adrien de Gerlache, belgijski badacz polarny (ur. 1866)
- 1935 – Charles Robert Richet, francuski lekarz, fizjolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1850)
- 1945 – Thomas Hunt Morgan, amerykański biolog, genetyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1866)
- 1952:
- Giuseppe Antonio Borgese, włoski pisarz (ur. 1882)
- Karen Horney, niemiecka psychoanalityk, psychiatra (ur. 1885)
- 1954 – Jan Calabria, włoski duchowny, założyciel Zgromadzenia Ubogich Sług Bożej Opatrzności, święty katolicki (ur. 1873)
- 1959 – Hubert Marischka, austriacki reżyser filmowy (ur. 1882)
- 1961 – Józef Wrycza, polski duchowny katolicki, działacz społeczny na Pomorzu (ur. 1884)
- 1963 – Robert Hamer, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1911)
- 1964 – Pina Pellicer, meksykańska aktorka (ur. 1934)
- 1969 – Karl Kaufmann, niemiecki działacz nazistowski, gauleiter Hamburga (ur. 1900)
- 1975 – Hannah Arendt, amerykańska politolog, filozof, publicystka pochodzenia niemieckiego (ur. 1906)
- 1976:
- Tommy Bolin, amerykański gitarzysta, członek zespołu Deep Purple (ur. 1951)
- Benjamin Britten, brytyjski kompozytor, pianista (ur. 1913)
- 1978:
- Tancred Ibsen, norweski reżyser filmowy (ur. 1893)
- Tadeusz Kasprzycki, polski dowódca wojskowy, generał, polityk, minister spraw wojskowych (ur. 1891)
- 1979:
- Jerzy Mańkowski, polski pisarz (ur. 1928)
- 1980 – Francisco Sá Carneiro, portugalski polityk, premier Portugalii (ur. 1934)
- 1980 – Stanisława Walasiewicz, polska lekkoatletka, sprinterka (ur. 1911)
- 1987:
- Michał Druri, polski farmaceuta, krajoznawca, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1903)
- Rouben Mamoulian, amerykański reżyser filmowy (ur. 1897)
- Constantin Noica, rumuński filozof (ur. 1909)
- 1991 – Jerzy Lovell, polski pisarz (ur. 1925)
- 1993 – Frank Zappa, amerykański muzyk, gitarzysta (ur. 1940)
- 1995 – Robert Parrish, amerykański reżyser filmowy (ur. 1916)
- 1996 – Aleksander Płatek, polski geodeta, profesor AGH (ur. 1924)
- 1999 – Edward Vesala, fiński perkusista jazzowy (ur. 1945)
- 2000 – Hans Carl Artmann, austriacki poeta (ur. 1921)
- 2004 – Wolfgang Hempel, niemiecki dziennikarz sportowy (ur. 1927)
- 2005:
- Alfred Farag, egipski dramaturg (ur. 1929)
- Gregg Hoffman, amerykański producent filmowy (ur. 1963)
- Gloria Lasso, hiszpańska piosenkarka (ur. 1922)
- 2006 – Joseph Ki-Zerbo, burkiński historyk, polityk, laureat nagrody Right Livelihood (ur. 1922)
- 2007 – Pimp C, amerykański raper, członek zespołu UGK (ur. 1973)
- 2008:
- Forrest J Ackerman, amerykański pisarz, wydawca fantastyki naukowej (ur. 1916)
- Wojciech Wierzewski, polski działacz polonijny, literaturoznawca, publicysta (ur. 1941)
- 2009:
- Eddie Fatu, samoański wrestler (ur. 1973)
- Wiaczesław Tichonow, rosyjski aktor (ur. 1928)
- Stephen E. Toulmin, brytyjski filozof (ur. 1922)
- 2010:
- Adam Iwiński, polski reżyser, aktor (ur. 1958)
- Włodzimierz Sawczuk, polski wojskowy, generał broni WP, szef Głównego Zarządu Politycznego WP, polityk (ur. 1925)
- 2011:
- Adam Hanuszkiewicz, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1924)
- Matti Yrjänä Joensuu, fiński pisarz (ur. 1948)
- Sócrates, brazylijski piłkarz (ur. 1954)
- Hubert Sumlin, amerykański wokalista, gitarzysta bluesowy (ur. 1931)