Świecie
Świecie (kasz. Swiéce, niem. Schwetz) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Świecie.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 25 656 mieszkańców<ref name="Ludność2010-12"></ref>.
Położenie
Świecie położone jest na Pojezierzu Pomorskim, w regionie etno-kulturowym Kociewia, u ujścia rzeki Wdy do Wisły, w miejscu, gdzie wysoczyzna morenowa stromo opada w kierunku rzeki. Taka lokalizacja przywodzi na myśl miasto położone na terenach górskich.
Zbiegają się tutaj drogi: krajowa 91, Gdańsk–Toruń oraz krajowa 5 (E261), Świecie–Wrocław–Kudowa-Zdrój). W odległości 12 km od granic miasta przebiega autostrada A1 (E75). Miasto znajduje się w odległości 4 km od ważnej dwutorowej magistrali kolejowej Gdynia-Śląsk.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 11,87 km²<ref></ref>.
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.
Historia
Jedno z najstarszych miast polskich; pierwsza wzmianka z 1198 r., kiedy to było stolicą samodzielnego księstwa pomorskiego, władanego przez Grzymisława; w następnym stuleciu Świecie było rządzone między innymi przez Świętopełka i Mściwoja. Po sprowadzeniu na niedaleką ziemię chełmińską Krzyżaków w roku 1226, było ważnym grodem obronnym Pomorza. W 1309 roku, jako ostatni punkt obrony, poddało się zakonowi (Gdańsk zajęto już rok wcześniej).
Krzyżacy w Świeciu utworzyli komturię i rozpoczęli budowę zamku, ukończonego do roku 1350. Prawa miejskie chełmińskie Świecie otrzymało w roku 1338. Pod Grunwaldem oddziały ze Świecia były nieobecne, ale po porażce Krzyżaków to właśnie świecki komtur, Henryk von Plauen, ruszył do Malborka i ze świeckimi rycerzami objął komturstwo malborskie, przez co zamek nie wpadł w ręce Polaków. Podczas wojny trzynastoletniej zamek kilkakrotnie zmieniał właścicieli, ostatecznie zajęli go Polacy. Aż do "potopu" szwedzkiego miasto bogaciło się na handlu wiślanym, jednak Szwedzi zupełnie zniszczyli Świecie i doszczętnie spalili zamek. Miasto ze zniszczeń odbudowywało się przez około 100 lat.
Położone nad samą Wisłą, było często narażone na niszczycielskie powodzie. Dopiero w połowie XIX wieku nastąpiły przenosiny miasta na wysoki lewy brzeg Wdy. Liczba ludności wzrosła wtedy z 3166 w 1849 r. do około 6000, a w przeddzień wybuchu II wojny światowej Świecie liczyło już około 10 000 mieszkańców.
Podczas działań wojennych, a zwłaszcza jesienią 1939 roku, było miejscem eksterminacji miejscowej ludności. W lasach mniszkowskich wymordowano 1350 pacjentów szpitala psychiatrycznego, a na ul. Polnej rozstrzelano około 40 Żydów.
W 1945 wycofujące się wojska niemieckie z zgrupowania toruńskiego wzmocniły świecki garnizon i dołączyły do 2 armii. Czołowe oddziały 2 Frontu Białoruskiego zostały dopuszczone pod kościół farny w Świeciu na starym mieście, gdzie znienacka otworzono do nich ogień z dział (kalibru najprawdopodobniej 88 mm) znajdującej się na na stadionie "Wdy". Rosjanie próbowali 9 razy przejść przez Wisłę, nadaremnie; ponieśli ciężkie straty. Na skutek ostrzału został zniszczony kościół farny w Świeciu. Mroźną zimą 1945 roku Niemcy opuścili pozycje w Świeciu po przerwaniu przez Rosjan pozycji obronnych na wysokości wsi Gruczno. Gdy pierwsze jednostki Radzieckie wkraczały do Świecia, Niemców już tam nie było. Cały sprzęt, który nie był im potrzebny, zrzucili do parowu za szpitalem w Świeciu (Diabelce). W jednostce wojskowej w Świeciu (podczas okupacji szkółka łączności) pozostawiono duże ilości papierów, mundurów a nawet nart. Niemcy uciekali w kierunku Laskowic i Czerska.
Po wkroczeniu wojsk 2 frontu białoruskiego Rosjanie wysadzili w powietrze kościół w Przechowie w celu wydłużenia lądowiska dla samolotów.
Po wojnie nastąpił rozwój miasta, liczba mieszkańców wzrosła z 8300 w 1945 do ponad 13 500 w 1961 roku. Rozbudowano cukrownię (istniejącą od 1883 roku), zakłady mięsne, młyny, oraz zbudowano nowoczesną wytwórnię pasz treściwych (obecnie PROVIMI). Jednak najważniejszym wydarzeniem w powojennej historii Świecia była decyzja o budowie w pobliskim Przechowie zakładów celulozy i papieru, które zdynamizowały jego rozwój i wpłynęły na strukturę gospodarczą regionu. Uruchomione w 1968 roku, w kilka lat później zatrudniały ponad 4600 osób.
W 1988 miasto zostało odznaczone Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski<ref></ref>.
Transport – Historia
Świecie, miasto w Dolinie Dolnej Wisły, już od początku swojego istnienia czerpało istotne zyski z tego korzystnego dla rozwoju transportu położenia. Więcej niż prawdopodobne jest też to, że gdyby nie krzyżujące się w mieście szlaki handlowe, w tym bursztynowy, gród warowny i siedziba książąt pomorskich nie wykształciłaby w swoim bezpośrednim sąsiedztwie osady handlowej będącej właściwym zaczątkiem miasta.
W okresie średniowiecza dominująca rolę dla rozwoju Świecia miała Wisła i odbywający się na niej handel. Rzeką spławiano wtedy tratwami większość towarów z południa Polski do Gdańska. W świeckim zamku działały między innymi magazyny soli, a w późniejszych czasach zbudowano nad rzeką kilka spichlerzy.
W XIX wieku znaczenie Wisły dla handlu zaczęło się bardzo szybko zmniejszać. Jej dotychczasową funkcję zaczęły przejmować utwardzone pruskie drogi, a po 1850 również kolej, której pierwszą nitkę prowadzącą przez Pomorze, zbudowano po 1850 (Berlin- Królewiec z bocznicą do Gdańska).
Pierwotnie planowano, aby linia kolejowa biegła przy samym Świeciu.
Ostatecznie linia ominęła miasto, a zamulające się coraz bardziej koryto Wisły ostatecznie uniemożliwiło handel. Miasto pozostało bez głównego źródła własnych dochodów.
Odcięte od Wisły, już w latach 60. XIX wieku Świecie zaczęło starać się o budowę kolejowej bocznicy, początkowo od strony Laskowic z którymi to miasto posiadało dogodne połączenie drogowe. Niestety tego projektu nie udało się zrealizować, a Świecie uzyskało połączenie kolejowe z pobliskim Terespolem dopiero w 1888.
Było to połączenie jednotorowe o dużym znaczeniu przemysłowym, w mniejszym stopniu pasażerskim. Wzdłuż linii zbudowano kilka bocznic, w tym dwie najważniejsze prowadzące do cukrowni i młynów, których produkty we wcześniejszych latach były spławiane Wisłą.
Świecie posiada dobrze rozwiniętą komunikację autobusową. Głównym przewoźnikiem jest PKS Bydgoszcz, można tu spotkać także autobusy Veolii Toruń, PKS Grudziądz, PKS Iława, PKS Chojnice, PKS Człuchów i PKS Łódź. Miasto posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Bydgoszczą, Toruniem, Gdańskiem, Łodzią, Poznaniem, Grudziądzem, Koronowem, Chełmnem i in.
Dzielnice Świecia
- Stare Miasto – niewątpliwie najstarsza z obecnie istniejących dzielnica Świecia. Założona już ok. 1240 roku przez ks. Świętopełka Pomorskiego, odgrywała rolę rezydencji książęcej, skąd rządzono nawet całym Pomorzem Gdańskim. W 1338 roku, po lokacji miasta na prawach chełmińskich przez Krzyżaków, wytyczono ulice i parcele wg stylu niemieckiego.
Teren ten, z powodu położenia w widłach Wdy i Wisły, narażony był na częste zalewanie przez wody tych rzek. Dlatego też, już w XIV wieku, niektórzy rzemieślnicy i kupcy osiedlali się w rejonie obecnego Śródmieścia, które było położone znacznie wyżej.
Populacja Starego Miasta w Świeciu nigdy nie osiągnęła imponujących rozmiarów. Najwięcej świecian mieszkało tu bezpośrednio przed przeprowadzką miasta na drugi brzeg Wdy (3166 mieszkańców). Później liczba mieszkańców systematycznie spadała. Obecnie na terenie dzielnicy mieszka ok. 100 osób. Poza tym, jej teren zajmują ogródki działkowe oraz pola uprawne.
- Śródmieście (dawniej Nowy Świat) – Ta reprezentacyjna dzielnica powstała w drugiej połowie XIX wieku, kiedy to Świecie za zgodą cesarza niemieckiego oraz z jego silnym wsparciem finansowym przenosiło się na drugi, wysoki brzeg Wdy. Kosztem 308 tys. marek wytyczono ulice, zbudowano imponujące gmachy urzędów. Część kwoty przeznaczono również na pomoc dla mieszkańców Świecia przeprowadzających się ze Starego Miasta. Początkowo zaplanowano, aby na terenie Śródmieścia zamieszkało ok. 7000 osób. Od lat wskaźnik ten pozostaje na podobnym poziomie. Urody dzielnicy na pewno nie dodają jednak czteropiętrowe bloki zbudowane w jej południowej części, w rejonie ul. Browarowej i Parowej, a także bezpośrednia bliskość os. Kościuszki.
- Dzielnica Chmielniki – Obecnie nie uznawana za odrębną część miasta, została założona w 1931 roku i stanowiła jego dzielnicę willową.
- Przechowo – Do 1972 roku stanowiła oddzielną wieś w gminie Świecie, była też znaczącym dla miasta zapleczem przemysłowym. Już od połowy XIX wieku rozwijał się tu przemysł w związku ze zbudowaniem toru kolei żelaznej. Nad Wdą zbudowano zespół młynów, z czasem rozbudowywanych, a także liczne mniejsze zakłady min. maszynowe i mleczarnię. Przechowo nie zostało oszczędzone przez działania wojenne. W 1945 roku wojska radzieckie wysadziły w powietrze miejscowy kościół, rozgrabiono również wiele urządzeń przemysłowych. Ponowny rozwój wsi nastąpił dopiero w połowie XX wieku, kiedy zapadła decyzja o budowie dużej paszarni, a przede wszystkim zakładów celulozy i papieru. Po realizacji pierwszego etapu budowy zakładu, widząc wyraźne ciążenie tego terenu ku miastu, w 1972 roku włączono Przechowo do Świecia.
- Os. Kościuszki – Pierwsze osiedle w mieście zbudowane na fali imigracji do Świecia przyszłych pracujących w tutejszym przemyśle oraz jednostce wojskowej. Powstające w bezpośrednim sąsiedztwie śródmieścia, wkrótce dało dach nad głową ponad 4000 mieszkańcom.
- Marianki – Niegdyś wieś w bezpośrednim sąsiedztwie miasta, a obecnie największa i zdecydowanie najdynamiczniej rozwijająca się dzielnica Świecia. Decyzja o przeznaczeniu malowniczych teras wiślanych pod zabudowę wielorodzinną zapadła zaraz po rozpoczęciu budowy zakładów celulozy i papieru w Przechowie. Początkowo, w tej celowo pozbawionej kościoła dzielnicy, miało zamieszkać około 10 000 osób, głównie przyszłych pracowników "Celulozy". Łącznie od 1971 roku do końca lat 80. zbudowano tutaj około 80 budynków mieszkalnych cztero- i pięciokondygnacyjnych, dwie szkoły, dwa przedszkola i liczne obiekty handlowo-usługowe. Dopiero na początku lat 80. na zabagnionym terenie na północnym obrzeżu Marianek zlokalizowano nową parafię rzymskokatolicką pw. św. Józefa, która od kilku lat może poszczycić się nowym budynkiem kościoła. Parafia ta liczy obecnie około 12 000 wiernych, stanowiąc największą tego typu wspólnotę w mieście. Ta kilkunastotysięczna dzielnica, wraz w wyrosłymi w jej sąsiedztwie osiedlami willowymi (Paderewskiego i Kraszewskiego) skupia w sobie blisko połowę mieszkańców miasta, a gęsta zabudowa wielorodzinna przyczynią się do bardzo wysokiej gęstości zaludnienia w Świeciu(2170 os./km²). Osiedle Marianki, na co zwracają uwagę prawie wszyscy przyjezdni, powoduje złudzenie przebywania się w mieście znacznie większym, niż w rzeczywistości. Dlatego można często spotkać się ze stwierdzeniem, iż miasto liczy około 40 000 mieszkańców. Trzeba jednak przyznać, że jest to osiedle wręcz nieproporcjonalnie duże w stosunku do całości miasta. Obecnie właśnie tutaj koncentruje się rozwój urbanistyczny (wielorodzinny) Świecia. Po roku 1994 rozpoczęto m.in. budowę nowego osiedla, Marianki II.
- Miasteczko – Jest to niewielka dzielnica miasta położona w bezpośrednim sąsiedztwie Zakładów Papierniczych "Mondi". Pierwotnie znajdowały się tam hotele robotnicze. Nazwana "Miasteczkiem" prawdopodobnie z racji znacznego oddalenia dzielnicy od ścisłej zabudowy miasta.
- Os. 800-Lecia – Dzielnica wytyczona w połowie lat 90., mająca stanowić zaplecze dla wciąż rozwijającego się budownictwa jednorodzinnego w mieście. Obecnie jest jedną z najbardziej atrakcyjnych i najdroższych lokalizacji pod budownictwo tego typu w Świeciu.
Rozwój i ludność miasta
Liczba ludności w 1988 roku osiągnęła poziom 25 000, podnosząc Świecie do rangi miasta średniego. Powstały nowe osiedla mieszkaniowe: Kościuszki (4000 mieszkańców) oraz Marianki (ponad 10 000 mieszkańców). Obecnie Świecie jest ważnym ośrodkiem gospodarczym, mieszkaniowym i handlowym województwa kujawsko-pomorskiego. Dawne zakłady celulozy to obecnie nowoczesne i o wiele zdrowsze dla środowiska naturalnego (ISO 14000) zakłady MONDI ŚWIECIE S.A. oraz kooperujące z nimi firmy, charakteryzujące się dynamicznym rozwojem. Ponadto Świecie to duży węzeł drogowy na skrzyżowaniu tras nr 91 i 5.
Demografia
{ class="wikitable" style="font-size: 90%; float: right; margin: 0 0 1em 1em;"
! "6" Ludność Świecia
! Rok !! Ludność
! Rok !! Ludność
! 1570
1194
! 1961
13500
! 1662
1077
! 1972
19888
! 1772
2450
! 1975
21100
! 1804
2302
! 1981
23702
! 1831
3166
! 1988
25000
! 1849
5857
! 1998
27084
! 1882
6859
! 2000
25959
! 1921
7435
! 2002
25889
! 1939
9300
! 2003
25851
! 1945
8300
! 2004
25790
! 1955
11800
! 2009
25635
}
Zmiany w liczbie ludności Świecia w historii:(dane od 1998 r. – Bank Danych Regionalnych – www.stat.gov.pl)
Świecie znajduje się na szóstym miejscu w województwie kujawsko-pomorskim pod względem liczby ludności. W rankingu znajduje się między Brodnicą (27588 mieszkańców), a Chełmnem (20428 mieszkańców). W dawnym województwie bydgoskim plasowało sie na czwartej pozycji, po Bydgoszczy, Inowrocławiu i Chojnicach.
Zabytki
- Zamek krzyżacki z lat 1335-1350. Obiekt zabytkowy architektury najwyższej klasy. Zbudowany we włoskim stylu – jedyny na ziemiach północnych. Charakterystyczna krzywa wieża (1/2 metra od pionu) jest najwyższym tego typu obiektem w Polsce. Przeprowadzone w sierpniu 2008 roku pomiary, wykazały, że wieża odchylona jest od pionu w kierunku zachodnim o 106 cm, przy wysokości wynoszącej 34,73m. Tym samym wieża zamku krzyżackiego w Świeciu, jest najwyższą krzywą wieżą w Polsce, na szczyt której mogą wejść turyści.
- Mury obronne (XIV w.), zachowane w znacznym stopniu. W historii oprócz swej imiennej roli, spełniały też funkcje przeciwpowodziowe.
- Kościół farny (Stara Fara) to kościół łączący w sobie szereg stylów architektonicznych, od gotyku po barok. Jest tak z tego powodu, że jego budowę rozpoczęto dopiero w 1400 roku i trwała ona przez około 100 lat. Gotyckie jest prezbiterium, środkowa część kościoła nosi cechy przejściowe, natomiast zachodnia wieża zakończona jest nietypowymi, renesansowymi attykami. Wnętrze zaś, niegdyś głównie barokowe, aktualnie wyposażone jest skromnie. W czasie II wojny światowej, a dokładniej podczas wyzwalania miasta przez armię radziecką, kościół uległ poważnemu zniszczeniu. Jego odbudowy podjęto się dopiero w 1983 roku, zakończono w 1988. W 1990 utworzono parafię. Jako ciekawostkę można jeszcze dodać, że kościół ten użyto raz do scen w serialu "Czterej pancerni i pies".
- Klasztor pobernardyński z kościołem Niepokalanego Poczęcia NMP. Prawdziwa perełka w śródmieściu miasta. Zbudowany w latach 1692-1720 niewielki rokokowy kościół, o wyposażeniu z okresu panowania Stanisława Augusta oczarowuje swym pięknem. Do świątyni prowadzi wieża bramna datowana na rok 1800 oraz beczkowo sklepione krużganki. W kościele znajduje się obraz Najświętszej Marii Panny, który miał trafić do kościoła w Gdańsku, lecz gdy statek zacumował do Świecia i chciał kontynuować swoja podróż nie mógł odpłynąć z powodu przypływu. Znak ten uznano za cud i postanowiono obraz zostawić w świeckim Kościele i od tego czasu miasto było pod opieką Najświętszej Marii Panny. Obraz dziś znajdujący się w kościele jest kopią – oryginał uległ spaleniu w trakcie pożaru. Sam klasztor skasowano w 1816 roku, jego pomieszczenia wykorzystywane są obecnie przez liceum katolickie.
- Ratusz – budynek w północnej pierzei rynku, zbudowany z jasnej cegły w 1879 roku, w stylu wiktoriańskim. Uwagę przyciąga wysoka, zegarowa wieża, górująca nad placem. Cały obiekt jest blankowany, przypomina zatem obronny zameczek.
- Kamienice mieszczańskie – zbudowane głównie w okresie od 1860 do 1900 roku. Można wśród nich znaleźć wiele interesujących gmachów. Reprezentują wszystkie style architektoniczne XIX wieku. Niektóre sa naprawdę kunsztowne – nic dziwnego – w końcu podczas przenosin miasta, cesarz Wilhelm I, przeznaczył na budynki dzielnicy "Nowy Świat" wielkie sumy.
- Kościół św. Andrzeja Boboli - potężna bryła neogotyckiej świątyni, zbudowana pierwotnie dla Luteran w latach 1891-1894. W panoramie miasta dominuje jego dwuhełmowa wieża, wysoka na 46 metrów, najwyższy tego typu obiekt w Świeciu. Sam kościół widać niemal z każdego miejsca w mieście, a nawet ze sporej odległości poza nim. W wyposażeniu dominuje neogotyk, a także część sprzętów przeniesionych tutaj ze zniszczonego kościoła na Starym mieście.
- Ponadto warto zobaczyć zabytkowe młyny w dzielnicy Przechowo oraz nadwdecki spichlerz z XVIII w.
Kultura
Już po raz trzeci odbędzie się tutaj Kongres Kociewski, mający za zadanie określić kierunki rozwoju tej części kraju we wszystkich płaszczyznach. Ponadto, już od pewnego czasu miasto jest organizatorem różnego rodzaju imprez kulturalnych. W miejscowym kinie, zwłaszcza latem, prezentowane są obrazy z różnych stron Europy, a w amfiteatrze odbywają się koncerty gwiazd. Najpopularniejsze świeckie imprezy kulturalne to:- Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Dętych – odbywa się przeważnie w ostatnich dniach czerwca. Oprócz gospodarza, którym jest Orkiestra Dęta ze Świecia, występują orkiestry z Polski i Europy. Muzyka orkiestr połączona z konkursem choreografii i występami "majorettes" na stałe wpisała się w serca Świecian, jak i w repertuar kulturalny miasta.
- Nocne Śpiewanie na Zamku w Świeciu – piosenka turystyczna i nie tylko. Ta impreza ma miejsce zazwyczaj w drugi weekend września. Od 1984 roku zjeżdżają na świecki zamek miłośnicy piosenki poetyckiej, turystycznej, szant itp., aby w murach zamkowych móc usłyszeć piękno tej muzyki. Nocne Śpiewanie jest również przeglądem kwalifikującym do Finału Studenckiego Festiwalu Piosenki w Krakowie.
- Festyn edukacyjny pod nazwą "Dni Kultury Średniowiecznej", który odbywa się od 5 lat (około połowy czerwca) na dziedzińcu zamku krzyżackiego. W trakcie jego trwania zwiedzający oraz widzowie, mają możliwość zapoznania się z techniką produkcji narzędzi codziennego użytku, wyrobem zbroi i uzbrojenia, produkcją ozdób, czy technika wypieku chleba tradycyjnymi metodami. Całość festynu urozmaicają pokazy walk średniowiecznych wojów, lub rycerzy w zależności od okresu jaki akurat jest przedstawiany na festynie.
- Turniej rycerski, który odbywa się w pierwszy weekend września. Organizują go członkowie bractwa rycerskiego św. Katarzyny, wraz z Izbą Regionalną Ziemi Świeckiej. Turniej ten gromadzi przeważnie ponad 40 rycerzy, nie licząc pięknych białogłów i towarzyszących giermków. Pokazy walk, turniej łuczniczy i kuszniczy a ostatnio hakowniczy, cieszą się dużym zainteresowaniem wśród widzów. Tradycyjnie turniej kończy się szturmem na zamek lub bitwą u jego murów, w świetle płonącej osady rycerskiej.
Wspólnoty wyznaniowe
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:- Kościół Rzymskokatolicki
- Parafia pw. Chrystusa Króla
- Parafia pw. MB Częstochowskiej i Św. Stanisława
- Parafia pw. Niepokalanego Poczęcia NMP
- Parafia pw. Św. Andrzej Boboli
- Parafia pw. Św. Józefa
- Kościół Zielonoświątkowy
- Świadkowie Jehowy
- 3 zbory i Sala Królestwa.
Zdrowie
Szpitale, przychodnie
- Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Nowy Szpital Sp. z o.o."
- Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych im. dra Józefa Bednarza
- Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Florencja"
Gospodarka miasta
Świecie jest jednym z większych ośrodków gospodarczych na Pomorzu, tu zlokalizowane są największe zakłady branży papierniczej w Polsce i jedne z największych w Europie.- Papiernia – Mondi Świecie S.A.<ref>Mondi Świecie S.A</ref>.
- Polpak Świecie – ekstraliga koszykówki mężczyzn. Drużyna wycofana z rozgrywek po zakończeniu sezonu 2007/2008
- Wda Świecie – sekcja piłki nożnej – III liga, gr. kujawsko-pomorsko-wielkopolska, sekcje: piłka siatkowa, boks, lekkoatletyka
- M.L.K.S. WISŁA ŚWIECIE – zapasy (wiele tytułów mistrzowskich)
- MUKS Joker Świecie – sekcja siatkówki – II liga siatkówki kobiet
- Klub Koszykówki Świecie – II liga koszykówki mężczyzn, gr. A
- Rugby Klub Świecie
- Świecki Klub Karate KYOKUSHIN
- Świecki Klub Shorin-Ryu Karate
- Świeckie Stowarzyszenie Aikido
Turystyka
Świecie posiada kilka atrakcji turystycznych, którymi są zabytki miasta, ekspozycje muzealne oraz punkty widokowe na Dolinę Dolnej Wisły z Czarcich Gór. Miasto jest również ostatnim punktem spływów kajakowych rzeką Wdą.
Przez Świecie prowadzą lub się w nim zaczynają następujące piesze szlaki turystyczne:- Szlak im. Fryderyka Chopina: Świecie – Kozłowo – Terespol Pomorski (8 km)
- Szlak zielony "Nadwiślański" : Bydgoszcz Osiedle Leśne – Zamczysko – Strzelce Górne – Gądecz – Trzęsacz – Kozielec – Topolno – Świecie (55 km)
- Szlak "Zamkowy": Świecie – Chełmno (9 km)
- Szlak czarny "Na Diabelce" : Świecie – Sartowice (11 km)
- Międzynarodowa Trasa Rowerowa R-1 – w okolicach Świecia prowadzi przez: Koronowo – Serock – Gruczno – Świecie – Wielkie Łunawy – Grudziądz
- Szlak czerwony z Torunia do Czerska (TO-7002c + BY-6002c): Toruń – Zamek Bierzgłowski – Siemoń – Unisław – Płutowo – Starogród – Chełmno – Głogówko Królewskie – Świecie – Osie – Tleń – Śliwice – Czersk (126 km)
- Szlak rowerowy dookoła Doliny Fordońskiej: Bydgoszcz Osiedla Leśne – Las Gdański – Nowy Fordon – Topolno – Gruczno – Głogówko Królewskie koło Świecia – Chełmno – Ostromecko – Stary Fordon (89 km)
- Szlak rowerowy czarny po Dolinie Dolnej Wisły: Cierpice – Solec Kujawski – Bydgoszcz – Świecie – Nowe – Gniew – Tczew – Kwidzyn – Grudziądz – Chełmno – Ostromecko – Zamek Bierzgłowski (447 km)
Pomniki przyrody
Na terenie miasta znajdują się następujące pomniki przyrody<ref></ref>(stan na grudzień 2011):
{ border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF"
align="center" bgcolor="#CCCCCC"
Nr
Lokalizacja
Forma
Nazwa
Sztuk
Obwody
przy powołaniu [cm]
----bgcolor="#EFEFEF"
1. Szkoła Podstawowa nr 5
grupa drzew
cis pospolityWitold
5
93
77, 72, 55, 42
----
2. ul. Hallera
grupa drzew
buk zwyczajny odm. czerwona
cis pospolity
2 kasztanowce zwyczajne
2
340
42
268 i 256
----bgcolor="#EFEFEF"
3. cmentarz przy ul. A. Mickiewicza
pojedyncze drzewo
cis pospolity
1
106
----
4. skwer przy ul. A. Mickiewicza
pojedyncze drzewo
klon jesionolistny
1
305
----bgcolor="#EFEFEF"
5. skwer przy ul. A. Mickiewicza
grupa drzew
2 cisy pospolite Adam
Ewa
2
105
78
----
6. ul. Ogrodowa
pojedyncze drzewo
cis pospolity dwuwierzchołkowy
1
55/53
----bgcolor="#EFEFEF"
7. ogród plebanii na ul. Ogrodowej
grupa drzew
4 cisy pospolite (forma krzewiasta)
4
n.d.
----
8. park miejski przy ul. Ogrodowej
grupa drzew
3 cisy pospolite Rumcajs
Hanka
Cypisek
3
83
95
42
----bgcolor="#EFEFEF"
9. ul. Sienkiewicza 8
grupa drzew
2 cisy pospolite (forma krzewiasta)
2
n.d.
----
10. ul. Wojska Polskiego
pojedyncze drzewo
cis pospolity Fred
1
62
----bgcolor="#EFEFEF"
11. przy restauracji Leśna II
głaz narzutowy
Głaz Świecki
1
650
----
12. ul. Wojska Polskiego
pojedyncze drzewo
lipa drobnolistna
1
370
----bgcolor="#EFEFEF"
13. al. Jana Pawła II
głaz narzutowy
-
1
890
----
14. teren Szkoły Podstawowej nr 5
pojedyncze drzewo
dąb szypułkowy
1
315<ref></ref>
}
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:- Kuusankoski (do 2008 r.)
- Pieszyce
- Offida
- Gernsheim<ref name="Gernsheim"> Umowa o partnerstwie (w języku niemieckim)</ref>
Urodzili się w Świeciu
- Janusz Józefowicz, współwłaściciel, reżyser i choreograf (dyrektor artystyczny) teatru muzycznego Studio Buffo, twórca musicalu Metro.
- Dawid Konarski, siatkarz, atakujący Delecty Bydgoszcz.
- Jacek Kurowski, dziennikarz, redaktor i komentator sportowy w TVP.
- Aleksy Kuziemski, bokser, największe sukcesy: 3 miejsce na MŚ (2003 r.), 3 miejsce na ME (2004 r.), najlepszy rezultat w 2004 r. – 8 miejsce w turnieju przedolimpijskim.
- Roman Landowski, regionalista kociewski, Honorowy Obywatel Miasta Tczewa.
- Paweł Paczkowski, piłkarz ręczny, prawe rozegranie Orlen Wisła Płock.
- Wiesław Śmigiel, biskup pelpliński.
- Adam Weydlich, odgrywał istotną rolę w historii rodziny Chopinów, spowodował przyjazd młodego Chopina z Francji do Polski, był jego pierwszym opiekunem.
- Marek Żydowicz, Historyk sztuki, organizator Camerimage – Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych, promotor działań artystycznych, producent filmowy i reżyser. Założyciel Fundacji TUMULT.